سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي

قبل از تشكيل سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي در حدود 12 سازمان و نهاد مختلف در خارج از كشور به فعاليتهاي فرهنگي مشغول بودند كه جهت تمركز امور تبليغات در خارج از كشور در قالب سازمان واحد، انتهاي سال 74 پس از طي مراحل مختلف قانوني و تأييد اساسنامة آن توسط مقام رهبري، رسماً تشكيل شد و از ابتداي سال 1375 بودجه و اعتبارات لازم در اختيار اين سازمان قرار گرفت و مقرر شد بخشهاي فرهنگي وزارتخانه هاي فرهنگ وارشاد اسلامي و امور خارجه و همچنين مجمع هاي جهاني اهل بيت (ع) و تقريب مذاهب اسلامي با كليه امكانات مالي، پرسنلي و تجهيزاتي به اين سازمان واگذار گردد كه اساسنامه آن بدين شرح مي‏باشد:

اهداف سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي

گسترش و تقويت مناسبات فرهنگي با ملل و اقوام مختلف به ويژه كشورهاي مسلمان به منظور مبادلات فرهنگي و عرضه صحيح فرهنگ و تمدن ايران اسلامي.

ـ تنظيم و تقويت مناسبات فرهنگي جمهوري اسلامي ايران با ساير كشورها و سازمانهاي فرهنگي جهان.

ـ فراهم آوردن زمينه هاي وحدت ميان مسلمانان بر اساس اصول مسلم اسلامي

ـ عرصه و معرفي صحيح مكتب اهل بيت (ع) در زمينه هاي اعتقادي، فقهي و اخلاقي

ـ تبيين تحولات معنوي، فكري و اجتماعي و تحولات ناشي از انقلاب اسلامي ايران.

ـ تقويت و تعميق زمينه هاي بحث و گفتگو با مجامع و علماء اديان الهي.

وظايف سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي

ـ سياست گذاري و هماهنگي كليه فعاليت هاي فرهنگي و تبليغي در خارج از كشور

ـ هدايت و پشتيباني فعاليتهاي فرهنگي بخش غير دولتي در خارج از كشور

ـ نظارت بر حسن اجراي موافقت نامه ها و برنامه هاي مبادلات فرهنگي، هنري و تبليغي با ساير كشورها.

ـ تعيين ضوابط و مقررات تهيه و انتشار كتب، نشريات و ساير محصولات فرهنگي ـ تبليغي بر حسن اجراي آن

ـ مطالعه و بررسي، به منظور شناخت شيوه هاي مطلوب معرفي علوم، معارف، فرهنگ و تمدن اسلامي و ايراني

ـ انجام مطالعات و تحقيقات فرهنگي بين‏المللي و حمايت از پژوهشهاي اسلامي و ايراني بويژه در زمينه شناخت اديان، فرق، فرهنگ ملل و ساختار جريانهاي فرهنگي در جوامع مختلف.

ـ شناخت جمعيت ها، انجمن ها و شخصيت هاي فرهنگي و مذهبي جهان.

ـ ايجاد زمينه و هماهنگي براي عقد موافقت نامه ها و قرار دادهاي لازم به منظور مبادلات فرهنگي علمي، آموزشي، هنري، سينمايي، جهانگردي، خبري، مطبوعاتي، ورزشي و امدادي و در صورت شركت در جلسات سازمان هاي فرهنگي، منطقه اي و بين المللي با همكاري دستگاه هاي اجرايي ذيربط

ـ كمك به ايجاد و گسترش فعاليت هاي دانشگاهي در خارج از كشور

ـ ايجاد، توسعه و اداره كليه نمايندگي هاي فرهنگي ايران و مراكز اسلامي و فرهنگي وابسته به جمهوري اسلامي در خارج و تعيين نمايندگان فرهنگي و تبليغي و نظارت بر اجراي وظايف آنها.

ـ برگزاري گردهمائيها، جشنواره ها و نمايشگاه هاي فرهنگي و تبليغي و مراسم عمومي در خارج از كشور.

ـ اشاعه و گسترش زبان و ادبيات فارسي و تقويت كرسيهاي زبان فارسي و ايران شناسي.

ـ تأليف، ترجمه و انتشار كتب و نشريات مناسب به منظور معرفي علوم، معارف، فرهنگ و تمدن اسلامي و ايراني و تبادل فرهنگي با ساير كشورها.

هر يك از نهادهاي شمول اين سازمان به نوبه خود اهداف و فعاليت هاي دارند كه بر اساس سازمان و تشكيلاتي كه دارند به فعاليت هاي خود ادامه مي‏دهند. حال به معرفي اجمالي هر يك از اين واحدها و نهادها مي پردازيم:

1ـ مجمع جهاني اهل بيت (ع)

اهداف:

ـ شناسايي و جمع آوري آمار و اطلاعات مورد نياز پيرامون وضعيت حقوقي، سياسي، اجتماعي و فرهنگي شيعيان.

ـ شناسايي بحران هاي ضد شيعي و اعلام موضع در اين رابطه.

ـ شناسايي و برقراري ارتباط با حقوقدانان شيعه و بهره وري از توانايي و ارتباطان آنان

ـ طرح دعاوي حقوقي در مجامع رسمي پيرامون نقض حقوق شيعيان در كشورهاي مختلف.

ـ ارائه آموزشهاي مورد نياز در زمينه حقوقي فردي و جمعي به منظور احقاق حق از راههاي قانوني.

ـ احقاق حقوق شيعيان و اطلاع رساني جهاني در زمينه حقوق شيعيان.

ـ تشكيل سمينارها و كنفرانس هاي علمي و اجرايي به منظور هماهنگ ساختن نظرات و تبادل امكانات شيعيان در زمينه هاي مختلف.

همكاري با سازمانهاي رسمي و حضور در مجامع بين المللي به منظور تبيين جايگاه اجتماعي شيعيان.

ـ تبيين و شناساندن فرهنگ و سيره اهل بيت (ع) در زمينه مسايل حقوقي.

ـ تهيه برنامه و بودجه ساليانه و ارائه به واحد بودجه و طرحها

ـ تهيه گزارش عملكرد ساليانه و ارائه به واحد بودجه و طرحها

ـ انجام ساير امور محوله از سوي معاونت امور بين الملل

ـ احياء و گسترش فرهنگ و معارف اسلام ناب محمدي (ص) و دفاع از حريم قرآن كريم و سنت پيامبر اكرم و اهل بيت (ع).

ـ دفاع از كيان و حقوق مسلمين و پيروان اهل بيت (ع)

ـ كمك به رشد و ارتقاء و اصلاح وضعيت فرهنگي، تبليغي، سياسي، و اجتماعي و اهل بيت (ع)

تشكيلات سازماني:

ـ مجمع عمومي با مسئوليت سياستگذاري كلان و نظارت بر عملكرد مجمع

ـ شوراهاي ويژه تصويب سياستها و برنامه هاي عملياتي، بودجه و نظارت بر اجراي مصوبات.

ـ دبيركل، قائم مقام و معاونت هاي اجرايي، بين المللي و فرهنگي به منظور اجراي اقدامات و فعاليتها.

واحدهاي مرتبط با آن:

ـ مجمع الفقه به منظور برقراري ارتباط فرهنگي با مجمع الفقه جده، بررسي آراي فقهي علماي شيعه و اهل تسنن و پاسخگويي به شبهات فقهاي شيعيان.

ـ دفتر فرق شيعي به منظور پژوهش در مورد فرق مختلف شيعي، شناسايي و حمايت از شيعيان، اعزام مبلغ و همكاري فرهنگي.

ـ سازمان دفاع از حقوق شيعيان به منظور شناسايي وضعيت اجتماعي شيعيان، برقراري ارتباط با حقوق دانان شيعه، طرح دعاوي حقوقي در مجامع و احقاق شيعيان به طريق ممكن.

ـ مركز مطالعات و تحقيقات شيعه شناسي.

اقدامات اجرايي:

ـ چاپ و نشر و توزيع مجلات ثقلين، كوثر و ينابيع الكلمه به زبانهاي عربي، انگليسي، تركي، فرانسوي، اردو و اسپانيولي.

ـ برگزاري اردوهاي آموزشي و ارسال اقلام فرهنگي به سراسر جهان.

ـ راه اندازي مراكز تبليغات شيعي و واحدهاي اطلاع رساني.

ـ راه اندازي دانشگاه اهل بيت (ع)

ـ حمايت از مجامع منطقه اي و محلي تابعه در كشورهاي هندوستان، پاكستان، فيليپين، تركيه، آسياي ميانه آلمان، سوئد، برزيل، كانادا، بوسني، روسيه و بالكان، جنوب آفريقا، لبنان، سوريه، يمن و خليج فارس.

ـ كمك به سازمانها و مراكز و برگزاري اجلاسهاي فرهنگي و علمي مشترك.

ـ پژوهش و تحقيق در مورد فرق مختلف شيعي.

ـ اعزام شخصيت هاي فرهنگي، مبلغين برگزاري همايش علمي و شركت در سمينارهاي بين المللي.

ـ ساير فعاليتهاي فرهنگي، حمايتي و هدايتي ويژه شيعيان جهان.

2ـ مجمع جهاني مذاهب اسلامي:

مجمع جهاني تقريب مذاهب اسلامي با هدف ايجاد آشنايي و تفاهم بين علما و متفكران مذهبي جهان اسلامي در زمينه هاي اقتصادي، فقهي، اجتماعي و سياسي و هماهنگي و تشكيل جبهه واحد بر اساس اصول مسلم اسلامي در برابر توطئه هاي خارجي و اشاعه تفكر تقريب بين توده هاي مسلمانان تشكيل شده است. و از طريق فعاليتهاي مختلف پژوهشي، آموزشي، تبليغاتي، فرهنگي و هنري در جهت تحقق اهداف فوق الذكر فعاليت مي‏كند و از جمله مجامع وابسته به سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي است.

مهمترين فعاليت هاي اين مجمع در سال 1378 تحقيق و تأليف مجموعه اي از مباحث فقهي و كلامي، برگزاري همايشهاي با عناوين مرتبط با اهداف، مبادله هيأت فرهنگي و اعزام هيأت هاي رسمي به مناطق اهل تسنن و چاپ و نشر مجموعه اي از كتب و مجلات علمي و فقهي بوده است از جمله مهمترين اين عناوين، چاپ و نشر مجله رساله التقريب، چاپ جلد دوم كتاب كنزالعرفان، تفسير الروائي و جلد اول كتاب الرواة المشتركون است.

همچنين كمك به تشكيل جماعات تقريب در خارج از كشور، مساجد، حوزه هاي علميه و مراكز فرهنگي مناطق اهل تسنن از ديگر فعاليت هاي اين مجمع بوده است.

هماهنگ كردن فعاليتهاي مجمع با مركز جهاني علوم اسلامي و فعاليت هاي ويژه اهل تسنن كه توسط سازمان اوقاف و امور خيريه انجام مي‏شود از موضوعات حائز اهميت است و نوعاً مشاركت و همكاري بين مجمع جهاني تقريب مذاهب اسلامي و مجمع جهاني اهل بيت (ع) مي‏تواند نقش موثري در ارتقاء كيفي فعاليت ها داشته باشد.

به منظور تحقق اهداف پژوهشي، آموزشي و علمي مجمع جهاني تقريب مذاهب اسلامي، دانشگاه مذاهب اسلامي تشكيل شده است و طي سالهاي اخير از محل اعتبارات دولتي بخشي از منابع مالي خود را تأمين كرده است.

اهداف و وظايف و اختيارات سازماني:

بر اساس مواد 2 و 3 اساسنامه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي اهداف و وظايف اين سازمان به شرح زير بيان شده است:

اهداف

1ـ احياء و گسترش تفكر و معارف اسلامي در جهان به منظور بيداري مسلمانان و ابلاغ پيام اسلام راستين به جهانيان.

2ـ آگاهي جهانيان نسبت به مباني و اهداف و مواضع انقلاب اسلامي و تبيين جايگاه آن براي مردم جهان.

3ـ گسترش مناسبات فرهنگي با ملل و اقوام مختلف بخصوص مسلمانان و مستضعفان جهان.

4ـ تقويت و تنظيم مناسبات فرهنگي جمهوري اسلامي ايران با ساير كشورها و سازمان هاي فرهنگي.

5ـ عرضة صحيح فرهنگ و تمدن ايران و ويژگيهاي فرهنگي، جغرافيايي و تاريخي آن.

6ـ فراهم آمدن زمينه هاي وحدت ميان مسلمانان و تشكيل جبهة واحد بر اساس اصول مسلم اسلامي.

7ـ مقابله فكري با فرهنگ ضد ديني، ضد اسلامي و ضد انقلابي و آگاه كردن مسلمانان نسبت به توطئه هاي تفرقه انگيز دشمنان و دفاع از حقوق مسلمانان.

8ـ رشد و ارتقاء و اصلاح وضع فرهنگي، تبليغي، سياسي، اقتصادي و اجتماعي مسلمانان بويژه پيروان اهل بيت عليهم السلام در جهان.

وظايف:

الف: سياستگذاري، برنامه ريزي، هدايت، نظارت و هماهنگي:

1ـ سياستگذاري و هماهنگي كلية فعاليتهاي فرهنگي تبليغي در خارج از كشور.

2ـ هدايت، نظارت و پشتيباني فعاليتهاي فرهنگي بخش غير دولتي در خارج از كشور.

3ـ نظارت بر حسن اجراي موافقت نامه ها و برنامة مبادلات فرهنگي، هنري و تبليغي با ساير كشورها.

4ـ هدايت و حمايت مادي و معنوي از شخصيتها، انجمن ها و تشكل هاي اسلامي و مردمي خارج از كشور و نظارت بر فعاليتهاي آنان.

5ـ برنامه ريزي فرهنگي و تبليغي براي ايرانيان و علاقمندان به فرهنگ و تمدن اسلامي و ايراني در خارج از كشور

6ـ تعيين ضوابط و مقررات ناظر بر تهيه و انتشار كتب، نشريات و ساير محصولات فرهنگي تبليغي براي خارج از كشور و نظارت بر حسن اجراي آن.

ب: مطالعاتي و تحقيقاتي:

1ـ مطالعه و بررسي به منظور شناخت شيوه هاي مطلوب معرفي علوم، معارف، فرهنگ و تمدن اسلامي و ايراني.

2ـ انجام مطالعات و تحقيقات فرهنگي بين المللي و حمايت از پژوهشهاي اسلامي بويژه در زمينه شناخت اديان، فرق، فرهنگ ملل و ساختار جريانهاي فكري جوامع مختلف.

3ـ شناخت جمعيتها، انجمن ها و شخصيتهاي فرهنگي و مذهبي بويژه كشورهاي اسلامي.

ج: اجرايي:

1ـ ايجاد زمينه و هماهنگي براي عقد موافقت نامه ها و قرار دادهاي لازم به منظور مبادلات فرهنگي، علمي، آموزشي، هنري، سينمايي، جهانگردي، خبري، مطبوعاتي، ورزشي و امدادي و در صورت ضرورت شركت در جلسات سازمانهاي فرهنگي منطقه اي و بين المللي با همكاري دستگاه هاي اجرايي ذيربط.

2ـ همكاريهاي فرهنگي و تبليغي با مراكز اسلامي و فرهنگي ساير كشورها و سازمانهاي منطقه‏اي و بين المللي.

3ـ كمك به ايجاد و گسترش فعاليتهاي حوزوي و دانشگاهي در خارج از كشور.

4ـ ايجاد، توسعه و ادارة كلية امور نمايندگيهاي فرهنگي ايران و مراكز اسلامي و فرهنگي وابسته به جمهوري اسلامي در خارج و تعيين نمايندگان فرهنگي و تبليغي و نظارت بر اجراي وظايف آنها

5ـ گزينش، آموزش، سازماندهي و اعزام مبلغ و مربي ديني به خارج از كشور

6ـ برگزاري گردهمايي ها، جشنواره ها و نمايشگاه هاي فرهنگي و تبليغي و مراسم عمومي در خارج از كشور.

7ـ اشاعه و گسترش زبان و ادبيات فارسي و تقويت كرسيهاي زبان فارسي.

8ـ تأليف، ترجمه و انتشار كتب و نشريات مناسب به منظور معرفي علوم، معارف، فرهنگ و تمدن اسلامي و ايراني و تبادل فرهنگي با ساير كشورها.

طبق ماده 6 اساسنامه و تنفيذ آن از سوي مقام رهبري آن بخش از اختيارات، وظايف و امكانات انساني و مادي و اعتبارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، وزارت امور خارجه و سازمان تبليغات اسلامي كه به فعاليت هاي فرهنگي تبليغي در خارج از كشور مربوط است، به سازمان منتقل مي‏شود و هيچيك از دستگاه هاي دولتي يا سازمانهايي كه از كمكهاي دولت استفاده مي‏كنند رأساً مجاز به انجام فعاليت فرهنگي تبليغي در خارج از كشور نمي باشند. *

* بر اساس تبصره 1 ذيل اين ماده كليه نهادها و مؤسسات غير دولتي مكلفند فعاليتهاي فرهنگي تبليغي خود در خارج از كشور را با هماهنگي سازمان به انجام برسانند.

همچنين تبصره 2 ذيل همين ماده تصريح مي‏نمايد كه:

«سازمان مي‏تواند در صورت ضرورت و با تصويب شوراي عالي بخشي از فعاليت ها و امور اجرايي خود در خارج از كشور را به ساير دستگاه ها و نهادها واگذار نمايد».

وضعيت فعاليتهاي بين المللي:

فهرست كشورهاي داراي نمايندگي: قزاقستان، نخجوان، بنگلادش، تركيه، جمهوري آذربايجان، هند، پاكستان، لبنان، غنا، انگلستان، آلمان، بوسني، اتريش، ايتاليا، روسيه، آلمان، قطر، ارمنستان، فيليپين، تركمنستان، تاجيكستان، كنيا، تانزانيا، زيمباوه، سوريه، نيجريه، امارات متحده عربي، يونان، آلباني، فرانسه، كانادا، اسپانيا، ازبكستان، اوگاندا، اتيوپي، آفريقاي جنوبي، چين، تايلند، سري لانكا، يوگسلاوي، سوئد، مجارستان، بلغارستان، اندونزي و استراليا در ساير كشورها سازمان فاقد نمايندگي است و حسب ضرورت فعاليتهاي فرهنگي و ديني از طريق سفارتخانه‏ها انجام مي‏شود.

منبع: طرح سازماندهي امور فرهنگي كشور

تاريخ: تيرماه 1380