در سال 1351 به موجب تصويب نامه هيأت وزيران، اجراي تمامي امور
حج از حوزه وزارت كشور منتزع و به سازمان اوقاف واگذار شد.
در سال1358 با تصويب شوراي انقلاب، امور حج از سازمان اوقاف جدا
شده و زير نظر وزارت ارشاد قرار گرفت.
در سال 1363 با مصوبه مجلس شوراي اسلامي، مجدداً فعاليت حج در
شمار وظايف سازمان اوقاف قرار گرفت.
در سال 1370 برابر مصوبه شوراي عالي اداري، حج و اوقاف بار ديگر
از يكديگر تفكيك شدند و سازمان مستقلي به نام «حج و زيارت» زيرنظر وزارت فرهنگ
و ارشاد اسلامي ايجاد گرديد.
2ـ زمينههاي فعاليت
ـ برنامهريزي حج و زيارت و هماهنگي با ساير دستگاههاي داخل و خارج
از كشور.
ـ تهيه دستور العملهاي اجرايي و پيگيري چگونگي اجراي آنها.
ـ انتخاب كارگزاران زيارتي طبق ضوابط و نظارت بر عملكرد آنها.
ـ تعيين اولويتهاي اعزام و سهميه بندي .
ـ آموزش كارگزاران در ابعاد اجرائي.
ـ تنظيم و مراقبت بر امور رفاهي و بهداشتي زائران .
ـ ايجاد دفاتر نمايندگي خارج از كشور و همچنين سراسر استانها .
ـ ضابطه مند كردن بكارگيري بخش غيردولتي در فعاليتهاي زيارتي.
ـ استفاده از نرم افزار جهت تنظيم اطلاعات و بهرهگيري مناسب از
آن.
3ـ گزارش عملكرد
1ـ برنامهريزي اعزام حجاج و رسيدگي به كليه امور مربوط به
آنان در عربستان و هدايت و نظارت بر عمليات اجرايي و ارزيابي
عملكرد به منظور بهينه سازي برنامه ها.
2ـ نظارت بر عملكرد شركتهاي ايراني كه به عنوان مجري عمليات
عمره تعيين شدهاند، در راستاي حفظ حقوق زائران ايراني.
3ـ ترتيب و راه اندازي كاروانهايي كه زير نظر سازمان اقدام
به اعزام زائر به عتبات عاليات در كشور عراق مي نمايند و نظارت
مستمر بر عملكرد ايشان در راستاي تأمين عزت، رفاه و سلامت زائران.
4ـ تعيين مراكز مجاز جهت فعاليت در زمينة اعزام زائر به سوريه
و نظارت مداوم بر روند مذكور.
5ـ ايفاي نقش محوري در زمينه ساماندهي امور زيارتي، با هماهنگي
دستگاههاي ذيربط در ايران و ارگانهاي دولتي و بخش غيردولتي در
عربستان و عراق و سوريه.
6ـ آموزش مستمر تمامي كارگزاران زيارتي در ردههاي گوناگون
با توجه به نوع وظيفه هر قشر از خادمان زوار.
7ـ ارزشيابي عملكرد مجريان در همه سطوح و ارزيابي نقاط ضعف
و قوت در برنامه هاي تنظيمي.
4ـ امور فرهنگي و آموزشي
امور فرهنگي و آموزشي حج و زيارت براساس حكم مقام معظم رهبري
برعهدة نماينده ايشان در امور حج و زيارت ميباشد.
5ـ آخرين نمودار تشكيلاتي سازمان
آخرين نمودار تشكيلاتي سازمان حج و زيارت مصوب سال 1378 به
صورت ذيل است:
