سازمان خبرگزاري جمهوري اسلامي ايران

در شهريور ماه سال 1313 در وزارت امور خارجه اداره اي به نام آژانس پارس به وجود آمد تا اخبار كشور را گردآوري كند و آن را در اختيار مطبوعات و مردم قرار دهد.

آژانس پارس به مدت شش سال از ادارات تابعه وزارت امور خارجه به شمار مي آمد تا آن كه در ارديبهشت ماه سال 1319 اداره كل تبليغات تاسيس و آژانس پارس به عنوان زير مجموعه اين اداره درآمد و از آن پس اين آژانس كه زير نظر اداره كل تبليغات بود مانند ساير ادارات تبليغات به ترتيب زير نظر وزارت فرهنگ، وزارت پست و تلگراف، تلفن، نخست وزير و وزارت كار انجام وظيفه كرد.

در سال 1336 اداره كل تبليغات مستقل و تحت نظر سرپرست انتشارات و راديو قرار گرفت. در اسفند سال 1342 وزارت اطلاعات و جهانگردي تاسيس شد و آژانس پارس با تغيير نام به «خبرگزاري پارس» به تابعيت آن وزارتخانه درآمد.

در سال 1354 خبرگزاري پارس به صورت يك شركت دولتي مستقل با اساسنامة خاص وابسته به وزارت اطلاعات و جهانگردي وقت به فعاليت خود ادامه داد. خبرگزاري پارس در هشتم دي ماه سال 1360 با تصويب مجلس شوراي اسلامي به خبرگزاري جمهوري اسلامي تغيير نام داد و در حال حاضر اين سازمان به صورت يك شركت دولتي مستقل از مجموعه هاي سازماني وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي فعاليت مي‏كند.

اين سازمان بر اساس مواد 1 و 13 اساسنامه خود به منظور گردآوري و انتشار اخبار، گزارش ها و مقالات و عكس هاي مربوط به ايران و ساير كشورهاي جهان مجاز است در زمينه خريد و فروش عكس، خبر، مقاله، گزارش، تفسير و امثال آن در ايران و در سطح بين المللي مبادرت كند يا به عقد هر گونه قراردادي با اشخاص حقيقي و حقوقي، داخلي و خارجي براي پيشبرد اهداف خود بپردازد و از خدمات تخصصي يا مشورتي افراد و مؤسسات داخلي و خارجي استفاده كند.

جايگاه حقوقي و قانوني

طبق ماده 4 اساسنامه سازمان خبرگزاري جمهوري اسلامي ايران اين سازمان داراي شخصيت حقوقي و استقلال مالي و وابسته به وزارت ارشاد مي‏باشد و طبق مقررات اين اساسنامه و مقررات مربوط به شركت هاي دولتي با اصول بازرگاني اداره مي‏شود. طبق تبصره همين ماده مواردي كه در اين اساسنامه پيش بيني نشده است تابع قانون تجارت مي‏باشد.

1ـ2ـ اهداف، وظايف و اختيارات سازماني

سازمان خبرگزاري در جهت دستيابي به هدف هاي مندرج در (ماده 1 سازمان) مجاز است در زمينه خريد و فروش عكس، خبر، مقاله، گزارش تفسير و امثال آن در ايران و سطح بين الملل مبادرت نموده يا به عقد هر گونه قرار دادي با اشخاص حقيقي و حقوقي داخلي و خارجي براي پيشبرد هدف هاي خود بپردازد و از خدمات تخصصي يا مشورتي افراد و مؤسسات استفاده نمايد. و نيز به ايجاد شعب يا نمايندگي در نقاط مختلف ايران و ساير كشورهاي جهان از طريق تصويب در مراجع قانوني ذيربط اقدام نمايد.

سازمان خبرگزاري داراي شخصيت حقوقي و استقلال مالي است كه در زمان قبل از انقلاب وابسته به وزارت اطلاعات و جهانگردي و پس از انقلاب جزء سازمان هاي تابع وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي مي‏باشد و طبق اساسنامه سازمان تابع مقررات مربوط به شركت هاي دولتي و با اصول بازرگاني اداره مي‏شود و در مواردي كه در اساسنامه آن پيش بيني نشده تابع قانون تجارت است. اين سازمان همچنين ملزم به اجراي تمام تعهداتي است كه در «اداره كل خبرگزاري پارس» سابق در تاريخ تصويب اساسنامه سازمان خبرگزاري (1354) به عهده داشته لازم به يادآوري است كه پس از پيروزي انقلاب اسلامي وضعيت ساختاري سازمان تابع نظام هماهنگ كشوري تغيير يافته و بر همين اساس در كتاب قانون بودجه سنواتي داراي رديف خاص جاري و عمراني مي‏باشد. طبق ماده 7 اساسنامه اركان آن به شرح ذيل مي‏باشد:

1ـ مجمع عمومي

2ـ شوراي عالي

3ـ مدير عامل

4ـ حسابرس (بازرس)

1ـ طبق ماده 10 اساسنامه سازمان مجمع عمومي داراي وظايف و اختيارات ذيل مي‏باشد:

الف ـ بررسي و تصويب بودجه سالانه

ب ـ بررسي و تصويب گزارش سالانه و ترازنامه و حساب سود و زيان

ج ـ تعيين اعضاي انتخابي شوراي عالي

دـ بررسي و تأييد پيشنهادهاي مدير عامل در زمينه تغيير مواد اساسنامه براي طرح در مراجع مربوطه.

هـ ـ بررسي و تصويب آيين نامه هاي مالي، معاملاتي پس از تأييد وزارت امور اقتصادي و دارايي

وـ بررسي و تصويب تشكيلات و آيين نامه اداري و استخدامي سازمان بر اساس مقررات استخدامي شركت هاي دولتي پس از تأييد سازمان امور اداري و استخدامي

زـ اتخاذ تصميم درباره گرفتن وام و اعتبارات از مؤسسات و بانك ها

ح ـ اتخاذ تصميم دربارة سرمايه گذاري در ساير مؤسسات مربوطه

ط ـ تعيين حقوق و مزاياي مدير عامل ومعاونان سازمان پس از تأييد شوراي حقوق و دستمزد و تعيين حق الزحمه حسابرس (بازرس)

ي ـ تعيين حق حضور اعضاي انتخابي شوراي عالي در جلسات بر اساس ضوابطي كه به تأييد شوراي حقوق و دستمزد مي‏رسد.

ك ـ افزايش سرمايه سازمان بنا به پيشنهاد مدير عامل

ل ـ اتخاذ تصميم درباره ساير مسايل در حدود اين اساسنامه كه در مجمع عمومي مطرح مي‏شود.

مراكز تحت پوشش سازمان خبرگزاري جمهوري اسلامي ايران

1ـ تشكيلات سازماني ايرنا

2ـ روزنامه ايران

3ـ ايران ورزشي

4ـ ايران سال

5ـ ايران سپيد

6ـ روزنامه ايران ديلي

7ـ روزنامه عربي الوفاق

8ـ ايران آذين

9ـ انتشارات مؤسسه ايران

از جمله مراكزي هستند كه تحت نظر سازمان خبرگزاري به فعاليت هاي مشغول مي‏باشند كه در ذيل به معرفي هر يك به طور اختصار خواهيم پرداخت.

1ـ تشكيلات سازماني ايرنا:

خبرگزاري جمهوري اسلامي در حال حاضر با بيش از 50 دفتر نمايندگي در داخل كشور و 30 دفتر نمايندگي در مهم ترين شهرهاي دنيا به جمع آوري و تهيه اخبار و ارسال آن به ايرنا مبادرت دارد.

2ـ روزنامه ايران

نخستين شماره روزنامه ايران، اول بهمن سال 1373 منتشر شد. زمينه اصلي موضوعات مورد توجه روزنامه ايران به اخبار، گزارش ها و رويدادهاي فرهنگي سياسي، اجتماعي و اقتصادي است اين روزنامه در حال حاضر علاوه بر توزيع در سراسر كشور در چند كشور آسيايي و اروپايي نيزتوزيع مي‏شود.

3ـ ايران ورزشي

اين روزنامه كه به صورت تمام رنگي چاپ مي‏شود درسي و يك ارديبهشت سال 1376 به عنوان نخستين روزنامه ورزشي در سراسر كشور به چاپ رسيد.

4ـ ايران سال

كتاب سال ايران با عنوان رسمي ايران سال به صورت ساليانه منتشر مي‏شود كه نخستين بار در اسفند ماه 1375 منتشر گرديد.

5ـ ايران سپيد

اين نشريه ويژه نابينايان تهيه شده است و به خط بريل براي در اختيار گذاشتن اخبار روز و مسايل جدي سياسي، فرهنگي، ادبي، هنري، اجتماعي و ورزشي از 28 آبان سال 1375 به چاپ مي‏رسد.

6ـ روزنامه ايران ديلي

اين روزنامه به زبان انگليسي در تاريخ 31 ارديبهشت سال 1376 به چاپ رسيد. اين روزنامه به منظور اطلاع رساني اخبار مهم سياسي، اقتصادي، فرهنگي، اجتماعي و ورزشي براي آگاهي خارجيان و كارمندان سفارتخانه ها و دواير غير ايراني به چاپ مي‏رسد.

7ـ روزنامه عربي الوفاق

اين نشريه يوميه سياسي ـ اجتماعي مي‏باشد كه حاوي اخبار داخلي و خارجي و خبرهاي سياسي، اقتصادي، ورزشي، فرهنگي، اجتماعي، مقالات و خبرهاي گوناگون است.

8ـ ايران آذين

نخستين ماهنامه اي است كه با موضوع دكوراسيون منازل و ادارات به عنوان يك نشريه آرايه سازي و مخاطبان خاص خود عرضه مي‏شود.

9ـ انتشارات مؤسسه ايران

اين مؤسسه در اوايل سال 1376 فعاليت خود را آغاز كرد و به منظور جذب جوانان به مطالعه تصميم گرفت كتاب هاي جيبي را با كيفيت بالا و قيمت ارزان دوباره احياء كند.

گزارش عملكرد سازمان خبرگزاري جمهوري اسلامي ايران

بر اساس گزارش عملكرد اين سازمان در طول چهار سال يعني از سال 1374 الي 1377 مي‏توان توانمندي هاي سازمان را به شرح ذيل خلاصه كرد.

1ـ افزايش انتشار اخبار از 000/000/50 كلمه در سال 1373 به 970/124/62 كلمه در سال 76.

2ـ توسعه شبكه رابطين خبر در داخل كشور و افزايش تعداد آنها از 167 در سال 1373 به 175 نفر در سال 1374

3ـ افزايش ساعات مخابره برون مرزي و تقويت بخش فارسي بين المللي (بخش راديويي، ماهواره‏اي و تلكس)

4ـ ايجاد نمايندگي هاي مستقل داخلي و خارجي با توجه به سياست ها و خط مشي نظام در چارچوب اعتبارات مصوب خبرگزاري

5ـ به منظور شناخت و تعيين محورهاي خبري تهاجم فرهنگي بيگانگان تعيين و تبيين محور و موضوع دفاع خبري بهره گيري از تمركز زدايي و ايجاد دفاتر منطقه اي در داخل و خارج كشور به منظور افزايش خروجي ها (تا پايان سال 1375 در در منطقه داخلي و يك منطقه خارجي راه اندازي شود).

6ـ استفاده از شبكه اينترنت در زمينه شنود راديويي بر اساس بررسي فني و خبر

7ـ تداوم فعاليت شنود تصويري

8ـ تدوين طرح چگونگي تهيه اطلاعات پايه استراتژيك كشورها در زمينه هاي مختلف از طريق دفاتر خارج از كشور و تبيين نحوه استفاده از آن در دفاتر و سازمان مركزي.

9ـ تهيه نظامنامه خبري براي سال 1377 كه متضمن سياستگذاري واحدي براي تهيه و ارسال اخبار در سازمان مركزي و دفاتر داخل و خارج كشور مي‏باشد كه رئوس اين سياست ها به شرح زير است:

9ـ1ـ تغذيه خبري مديران سياسي كشور با رعايت اصول و ضوابط

9ـ2ـ تشكيل ستادهاي خبري ويژه به مناسبت ها و رويدادهاي مهم

9ـ3ـ ارايه خدمات خبري همايش هاي داخلي و خارجي

10ـ ايجاد زمينه جهت اجراي طرح طبقه بندي خبرنگاران و نيروهاي خبري.

11ـ اجراي طرح ضربتي آموزش زبان براي خبرنگاران، دبيران وسردبيران تا پايان سال 1377 حداقل يك سوم نيروهاي خبري به يك زبان خارجي مسلط شوند.

12ـ برگزاري همايش خبر سازمان مركزي در نيمه اول سال 1377

13ـ برگزاري همايش هاي منطقه اي ويژه مناطق 6 گانه داخلي (هر دو ماه يك بار)

14ـ برگزاري همايش هاي منطقه اي و سراسري نمايندگان خارج كشور

15ـ تهيه و تنظيم نظام نامه جديد ارزيابي اخبار در دو قالب «ارزيابي محتوايي» و «ارزيابي شكلي» خبر و گزارش كه به صورت همسان براي دفاتر داخل و خارج قابل اجرا باشد.

16ـ تهيه جزوه هاي آموزش مكاتبه اي كه به تحليل محتواي مطالب خبري رسانه‏هاي بيگانه براي استخراج شيوه هاي القاي پيام، شيوه هاي خبري و سبك هاي نگارش مي‏پردازد.

17ـ راه اندازي واحد توليد اخبار براي مشتركين خارجي خبرگزاري جمهوري اسلامي (به ويژه مسايل اقتصادي و پايه)

18ـ طراحي تقويم كاري موضوعي براي واحدهاي مديريت هاي چهارگانه معاونت خبر

20ـ تكميل ظرفيت هاي بانك هاي اطلاعاتي طبق برنامه تكميل شده با رشد 100 درصد طبق برنامه دوم توسعه ساير برنامه هاي تكميلي در برنامه توسعه دوم به شرح زير است:

20ـ1ـ ايجاد رشد 900 درصدي روند بهره گيري از تجهيزات و امكانات فني به نحوي كه تعداد 50 دستگاه رايانه موجود در ابتداي برنامه به 450 دستگاه رايانه در سال 1377 افزايش يافته و 10 پايگاه ثابت و 30 پايگاه موردي در داخل و 14 پايگاه در خارج از كشور از “VSAT” استفاده مي‏كنند و اتصال به شبكه اينترنت بر موقعيت كنوني خبرگزاري در پهنه رسانه‏هاي بين المللي افزوده است.

20ـ2ـ راه اندازي و دوام كار مؤسسه فرهنگي مطبوعاتي ايران با 5 نشريه روزانه، يك ماهنامه، يك سالنامه و يك مجموعه انتشاراتي كه در حال حاضر مجموع شمارگان نشريات اين مؤسسه حدود 300 هزار نسخه در روز است.

20ـ3ـ راه اندازي هفت منطقه خبري داخلي به مركزيت مشهد، اهواز، ساري، اصفهان، تبريز، سنندج و تهران و 3 منطقه خبري برون مرزي به شرح منطقه اي اروپا و آمريكا به مركزيت لندن، منطقه خاورميانه و آفريقا به مركزيت بيروت و منطقه آسيا و اقيانوسيه به مركزيت كوالالامپور به منظور گسترش پوشش خبري و اجراي تمركز زدايي.

منبع :‌طرح ساماندهي امور فرهنگي كشور

تاريخ: ارديبهشت ماه 1380