سازمان اوقاف و امور خيريّه

1 ـ اهداف فرهنگي:

گسترش برنامه هاي كمك به چاپ و نشر و تبليغ معارف اسلامي و علوم قرآني و خدمات فرهنگي از محل درآمد موقوفات و اماكن متبركه طبق مفاد وقفنامه‏ها.

2ـ شرح وظايف فرهنگي:

ـ نظارت بر انتشار فصلنامه، ماهنامه و كليه نشريات سازمان.

ـ نظارت بر تهيه و تنظيم و اجراي برنامه هاي مربوط به تحقيق و ترجمه و نشر كتب و تبليغ معارف اسلامي و انجام مطالعات و تحقيقات ديني.

ـ اداره امور كتابخانه هاي سازمان.

ـ نظارت و اهتمام در تهيه و گردآوري و نگهداري قرآنهاي خطي و چاپي نفيس و قديمي و با ارزش.

ـ نظارت بر كار بررسي صحيح و چاپ و انتشار قرآن كريم در قطعهاي مختلف بنحو مطلوب.

ـ تشويق مردم به شناخت وقف و نيكوكاري به وسيله انتشار نشريات و رسانه‏ها.

ـ همكاري در زمينه برگزاري مسابقات حفظ و قرائت قرآن كريم با ساير دستگاه هاي كشور.

ـ نظارت بر تهيه و تدوين ضوابط و آيين نامه هاي داوري مسابقات حفظ و قرائت قرآن كريم در سطح داخلي و بين المللي.

ـ نظارت بر تشكيل شوراي داوران و دعوت از قراء، اساتيد و داوران خارجي قرآن كريم.

ـ نظارت بر تأمين داوري مسابقات قرآن كريم كه توسط ساير دستگاه ها برگزار مي‏شود.

ـ نظارت بر تهيه و تنظيم و اجراي برنامه هاي آموزش و حفظ قرآن كريم و ارائه طريق به واحدهاي استاني در مورد تشكيل كلاسهاي آموزشي و برگزاري مسابقات قرآن كريم.

ـ نظارت بر تهيه و تنظيم و اجراي برنامه هاي مسابقات حفظ و قرائت و تفسير قرآن كريم در سطوح مختلف داخلي و بين المللي.

ـ نظارت بر انجام امور مربوط به ارتباطات داخلي و بين المللي و ايجاد هماهنگي هاي لازم با وزارت امور خارجه، اطلاعات، فرهنگ و ارشاد اسلامي، سازمان صدا و سيما و ساير ارگانهاي ذيربط در زمينه مسائل ترويج فرهنگ وقف و آموزش و مسابقات قرآني.

ـ نظارت بر انتخاب و اعزام قاريان و حافظان و داوران قرآن كريم به ممالك اسلامي.

ـ نظارت بر انتخاب و اعزام روحانيون و مبلغين اسلامي به مناطق محروم كشور به منظور تبليغات اسلامي.

ـ نظارت بر تهيه و ارائه روشهاي مناسب جهت اداره امور كتابخانه هاي موقوفه كشور طبق نظر واقفين.

ـ نظارت و ايجاد هماهنگي در جهت تشكيل مجالس و مراسم ديني در مواعد مختلف و مناسب سال به منظور ترويج شعائر و نشر معارف اسلامي و همچنين تشويق نيكوكاران به امر وقف و خيرات و مبرات.

3ـ ساختار تشكيلاتي جديد:

نمودار تشكيلات سازماني اوقاف و امور خيريه(وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي)

4 ـ تاريخچه سازمان اوقاف و امور خيريه:

از تشكيلات اداري ايران در دوره صفاريه (245 ـ 290 هـ ) كه اولين سلسله حكومت ايرانيان پس از اسلام بوده است، اطلاع دقيقي در دست نيست ولي تشكيلات اداري دوره سامانيان (261 ـ 389 هـ ) از «ديوان موقوفات» و يا «ديوان اوقاف» نام برده شده كه به كار مساجد و اراضي موقوفه رسيدگي مي‏نموده است. گويا قبل از ايجاد «ديوان اوقاف» وظيفه اداره اوقاف به عهده قضات بوده است.

بنيان اداري اوقاف از زمان صفويان پي ريزي شده، در آن زمان امور اوقاف ايران به يكي از بزرگان كه هم جنبه روحاني و هم جنبه اداري و ديواني داشت واگذار مي گرديد و متصدي اين مقام به نام «صدرالصدور» و «وزير اوقاف» و «مستوفي موقوفات» خوانده مي‏شد.

وضع اوقاف در دوره قاجاريه در هم و آشفته بوده در دوره سپهسالار ضمن يك رشته اقدامات اصلاحي در جهت بهبود اوقاف نيز گفتگوهايي به عمل آمد و دستورهايي صادر شد.

پس از انقلاب مشروطيت و استقرار حكومت مشروطه در سال 1285 هـ . ش و تدوين قانون اداره اوقاف مدني مدتي جزء وزارت عدليه بوده است، پس از تصويب قانون «وزارت معارف و اوقاف و صنايع مستظرفه» در سال 1289 هـ . ش به بعد امور موقوفات زير نظر رؤسا و مسئولان وزارت مزبور رسيدگي و اداره مي‏گرديد و مسئولان ادارات معارف در شهرستانها عهده دار انجام امور موقوفات نيز بودند.

در دي ماه 1313 هجري شمسي قانون جديد اوقاف مشتمل بر 10 ماده به تصويب رسيد و آئين نامه اين قانون در 1314 هـ . ش از طرف هيأت دولت مورد تصويب قرار گرفت. تا سال 1328 هـ . ش ادارات اوقاف در مركز (تهران) از ادارات فرهنگ جدا شده بود ولي در شهرستانها رياست اداره فرهنگ و اوقاف به عهده يك نفر بود و از سال 1328 هـ.. ش اداره اوقاف شهرستانها نيز از ادارات  فرهنگ جدا شد و مسئول مستقلي براي آن تعيين گرديد.

در 15 آذر ماه 1343 هـ . ش با تصويب قانون تفكيك وزارت فرهنگ، تشكيلات سازمان اوقاف صورت قانوني گرفت كه به موجب ماده 4 اين قانون سازمان اوقاف وابسته به نخست وزيري گرديد. به دنبال تشكيل سازمان اوقاف، اداره كل اوقاف با بودجه مصوب و كارمندان آن از وزارت فرهنگ منتزع و به سازمان مذكور ملحق و منتقل شد و سرپرستي اين سازمان با «معاون نخست وزير و سرپرست سازمان اوقاف» بود.

در قانون تفكيك وزارت فرهنگ «شوراي عالي اوقاف» نيز پيش بيني شده بود.

پس از پيروزي شكوهمند انقلاب اسلامي ايران و استقرار دولت جمهوري اسلامي، تشكيلات و اختيارات سازمان اوقاف مورد تجديد نظر قرار گرفته و در تاريخ 2/10/1363 به تصويب مجلس شوراي اسلامي رسيد و بر اساس آن سازمان از نخست وزيري منتزع و با عنوان سازمان حج و اوقاف و امور خيريه به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي وابسته گرديد. به موجب اين قانون سرپرست سازمان بايد از طرف ولي فقيه مجاز در تصدي اموري كه متوقف بر اذن ولي فقيه است باشد.

5ـ زمينه هاي فعاليت:

ـ اداره امور موقوفات عام فاقد متولي يا مجهول التوليه و موقوفات خاصه و اماكن مذهبي اسلامي و همچنين اثلاث باقيه، محبوسات، نذور، صدقات و هر مال ديگري كه به غير از عنوان وقف براي امور عام المنفعه و خيريه اختصاص يافته و مؤسسات و انجمن هاي خيريه اي كه از طرف دولت يا ساير مراجع ذيصلاح به سازمان محول شده باشد، طبق قوانين و مقررات مربوطه.

ـ گسترش، عمران، بازسازي و احياي موقوفات و اماكن متبركه اسلامي به منظور افزايش عوايد و بهره برداري بهتر از آنها.

ـ گسترش برنامه‏هاي كمك به چاپ و نشر و تبليغ معارف اسلامي و علوم قرآني خدمات فرهنگي، اجتماعي، بهداشتي، درماني و امور خيريه و عام المنفعه از محل درآمد موقوفات و اماكن متبركه طبق مفاد وقفنامه‏ها.

6ـ گزارش عملكرد:

خدمات ديني و فرهنگي

1. مسابقات قرآن كريم

سازمان اوقاف و امور خيريه به منظور نشر فرهنگ پر بار قرآني و تشويق هر چه بيشتر اقشار مختلف مردم در سطوح سني مختلف، مسابقات حفظ، قرائت و ترجمة قرآن كريم را همه ساله در سطح ميهن اسلامي برگزار مي‏نمايد. اين مسابقات در سطوح شهرستاني، استاني، سراسري برگزار مي‏گردد كه منتخبين مسابقات سراسري، علاوه بر شركت در مسابقات بين المللي حفظ، قرائت و تفسير قرآن كريم، كه همزمان با مبعث رسول اكرم (ص) در تهران برگزار مي‏شود و از سال 1360 تاكنون 18 دورة آن برگزار شده است، در مسابقات بين المللي كه در ساير كشورهاي اسلامي برگزار مي‏گردد نيز شركت مي‏نمايند و اغلب قاريان و حافظان ايراني در اين مسابقات، مقام هاي ممتاز را احراز كرده‏اند. مسابقات حفظ و قرائت و تفسير قرآن كريم در مقاطع سني كم تر از 16 سال تحت عنوان «شكوفه هاي قرآن» و بالاي 16 سال در رشته هاي قرائت و حفظ و تفسير همچنين بين گروه‏هاي تواشيح و همخواني برگزار مي‏شود كه با استقبال علاقه مندان و مشتاقان اين كتاب آسماني مواجه است.

اين سازمان در سال جاري مسابقة تفسير 10 جزء اول قرآن كريم را نيز در سطح سراسري و بين‏المللي برگزار خواهد كرد.

2. دانشكده هاي علوم قرآني

دانشكده‏هاي علوم قرآني از مراكز آموزشي وابسته به سازمان اوقاف و امور خيريه است كه به منظور تربيت نيروي انساني و برنامه ريزي در زمينة علوم، فرهنگ، معارف و نشر و ترويج علوم قرآني در سال 1368 در تهران و از سال 1373 در 11 شهر ديگر (مشهد، قم، مراغه، كرمانشاه، شاهرود، شيراز، ملاير، ميبد، زاهدان، آمل و خوي) با پذيرش دانشجوي خواهر و برادر در رشته كارشناسي تربيت معلم قرآن كريم تأسيس گرديده است و در حال حاضر 2039 نفر دانشجو در حال تحصيل بوده و حدود 2500 نفر فارغ التحصيل شده‏اند كه اكثر آنها جذب آموزش و پرورش و ساير دستگاه هاي دولتي گرديده‏اند و از سال 81 ـ 80 با راه اندازي سه رشتة ديگر علوم قرآني (تفسير قرآن مجيد، علوم قرآن مجيد و علوم و فنون قرائت و كتابت) پذيرش دانشجو در اين رشته ها نيز آغاز مي‏شود.

وزارت علوم تحقيقات و فناوري در اواخر سال 80 با درخواست صدور مجوز براي ادامه تحصيل در مقطع كارشناسي ارشد نيز موافقت كرد.

3. مركز ترجمة قرآن مجيد به زبان هاي خارجي

مركز ترجمة قرآن مجيد به زبان هاي خارجي در سال 1373 به وسيلة سازمان اوقاف و امور خيريه و باهمكاري وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي تأسيس گرديد.

هدف نهايي اين مركز، ارائه ترجمه هايي گويا، سليس و به دور از تحريف قرآن مجيد، به زبان‏هاي زندة دنيا جهت ميليون ها انسان مشتاقي است كه با انقلاب اسلامي ايران، بارقة اميدي در دل هايشان تابيده و در انتظارند تا با زبان خودشان حقايق و معارف حقة اسلامي را مستقيماً از كانون وحي درك كنند. اين مركز تاكنون ترجمة قرآن به زبان تركي آذري و ترجمة بخشي از قرآن به زبان فرانسه را منتشر كرده و ترجمه قرآن به زبان انگليسي، چيني و تركي استانبولي را در دست انجام دارد. براي اطلاع و استفادة همگان از ترجمه هاي مختلف قرآن در سطح جهان و به منظور نقد و بررسي ترجمه ها، همچنين براي استفاده از نظرات و تجربيات محققان، مترجمان و متخصصان در فن ترجمه در سراسر جهان، مركز ترجمة قرآن اقدام به انتشار مجله اي تخصصي پيرامون مباحث نظري ترجمه هاي قرآن با عنوان «ترجمان وحي» كرد.

4. واحد مطالعات و تحقيقات اسلامي

اين واحد به منظور انجام كارهاي تحقيقاتي و كارشناسي در زمينة علوم و معارف قرآني و معارف قرآني و بررسي و كنترل كارهايي كه جهت چاپ به سازمان اوقاف و امور خيريّه ارسال مي‏شود، تأسيس شده است. واحد مطالعات و تحقيقات اسلامي توانسته است علاوه بر بررسي و مطالعة كتاب ها، جزوه ها و طرح و برنامه هاي پيشنهادي، كارهاي عمده اي در زمينة فرهنگ، معارف اسلامي نيز انجام دهد. به عنوان مثال برگزاري جشنوارة قصه هاي قرآني، پيامبران ائمه و صحابه يكي از كارهايي اين واحد است كه همزمان با برگزاري مسابقات بين المللي قرآن كريم در سال 1374 اولين دورة آن برگزار شد.

5. شركت چاپ و انتشارات اسوه (چاپخانة بزرگ قرآن كريم)

شركت چاپ و انتشارات اسوه به منظور اشباع كتب ديني و مذهبي و قرآن كريم در سطح جامعه اسلامي ايران و خارج از كشور در سال 1370 با سرماية موقوفات كشور تأسيس و تاكنون گذشته از چاپ قرآن مجيد ده ها عنوان كتاب چاپ و منتشر نموده است.

ساختمان چاپخانه بزرگ قرآن كريم در زميني به مساحت 50 هزار متر مربع و با زير بناي 11 هزار متر مربع احداث و در سال 1373 توسط جناب آقاي هاشمي رفسنجاني رياست محترم جمهوري اسلامي وقت در شهرستان قم افتتاح گرديد.

اين چاپخانه بزرگ ترين چاپخانة قرآن كريم در ايران است و به منظور انتشار قرآن كريم در سطح وسيع و گسترده براي رفع نيازهاي جامعه اسلامي ايران و خارج از كشور احداث گرديده است.

6. واحد اعزام مبلّغ

اين واحد در سال 1368 به منظور اعزام مبلّغ به مناطق مرزي و محروم كشور كه فاقد هر گونه امكانات رفاهي بوده و در دستور كار ساير ارگان هاي تبليغي قرار نگرفته است تأسيس گرديده و طي 12 سال گذشته هزاران مبلّغ به مناطق محروم اعزام كرده است. اين مبلغان علاوه بر انجام وظايف تبليغي و آموزشي توانسته اند بيش از 251 باب كتابخانه و تعداد زيادي مسجد و حسينيه احداث نمايند.

هر ساله در چهار مقطع ماه مبارك رمضان، ماه محرّم، ماه صفر و دهة فاطميه اين اعزامها انجام مي‏گيرد.

7. واحد سمعي و بصري

حوزة معاونت فرهنگي سازمان اوقاف و امور خيريه در راستاي اهداف قرآني و به منظور تقويت جنبة علمي و فرهنگي و بالا بردن سطح اطلاعات قاريان و حافظان قرآن و همچنين به جهت تشويق علاقمندان به حفظ و قرائت قرآن، اقدام به تأسيس واحد سمعي و بصري نموده است. اين واحد براي عرضة محصولات قرآني، فعاليت هاي چشمگيري را شروع نموده كه خوشبختانه با استقبال جامعة قرآن دوست روبه رو گرديده است. ذيلاً به فهرست برخي از كارهاي توليدي اين واحد اشاره مي‏شود:

توليد و تكثير نوارهاي صوتي ـ تصويري قرآن كريم شامل نوارهاي ترتيل، تحقيق و صوت، تواشيح و نوارهاي آموزشي در سطوح مختلف از اساتيد و قاريان بزرگ جهان اسلام.

ارائه كيف هاي مختلف نوارهاي صوتي كامل قرآن كريم (ترتيل و تحقيق).

شركت در نمايشگاه هاي بين المللي كتاب و قرآن تهران.

توليد نوارهاي ويدئويي قرائت قرآن كريم توسط قاريان مصري دعوت شده به ايران.

توليد رحل هاي نفيس قرآن كريم.

تهية قرآن كوچك سي جزء در 30 جلد.

8. فصلنامة وقف، ميراث جاويدان

به منظور اعتلاي هر چه بيشتر فرهنگ پر بار وقف و به لحاظ نياز مبرم جامعة اسلامي، فصلنامة «وقف ميراث جاويدان» در سال 1372 تأسيس گرديد. اين فصلنامه شامل مباحث فرهنگي، ادبي و اجتماعي بوده و هر سه ماه يك بار با مطالب تحقيقي، قرآني و وقفي جهت پژوهشگران، طلاب، دانشجويان و اهل تحقيق منتشر مي‏گردد كه تاكنون سي و شش شمارة آن منتشر گرديده است.

9. ماهنامة باران

اين ماهنامة قرآني كه ويژه نوجوانان است در ابتداي هر ماه در 62 صفحه با مطالب متنوع قرآني، هنري، ادبي و اجتماعي منتشر مي‏شود و تاكنون 82 شمارة آن در اختيار علاقمندان قرار گرفته است.

7 ـ شركت هاي وابسته:

مؤسسه صندوق عمران موقوفات كشور

مؤسسه صندوق عمران موقوفات كشور، با اهداف آباداني، احياء، عمران، بازسازي اماكن مذهبي و استفاده بهينه از موقوفات كشور بوسيله نمايندگان ولي فقيه در سازمان اوقاف و امور خيريه در سال 1364 تأسيس گرديده و تاكنون با ارائه خدمات شايسته گامهاي مؤثري در زمينه پيشبرد اهداف اين مؤسسه برداشته است. اين مؤسسه داراي هفده شعبه در استانها است كه برابر اسناسنامه مؤسسه، مشغول فعاليت هستند اين شعبه ها عبارتند از تهران، كرمانشاه، مازندران، آذربايجان شرقي، آذربايجان غربي، اصفهان، خراسان، فارس، قم، يزد، مركزي، همدان، اردبيل، گلستان، خوزستان و هرمزگان

آدرس: ميدان ولي عصر ـ اول خيابان كريمخان زند ـ كوچه شاهد ـ پلاك 23

تلفن: 8 ـ 8890007

فاكس: 8902505

شركت چاپ و انتشارات اسوه

شركت چاپ و انتشارات اسوه به منظور اشباع كتب ديني و مذهبي و قرآن كريم در سطح جامعه اسلامي ايران و خارج از كشور در سال 1370 با سرمايه موقوفات كشور تأسيس و تاكنون گذشته از چاپ قرآن مجيد، بيش از عنوان كتاب چاپ و منتشر نموده است. ساختمان چاپخانه بزرگ قرآن كريم در زميني به مساحت 50 هزار 85 متر مربع و با زير بناي 11 هزار متر مربع احداث و در سال 1373 توسط جناب آقاي هاشمي رفسنجاني رياست محترم جمهوري اسلامي وقت در شهرستان قم افتتاح گرديد. اين چاپخانه بزرگترين چاپخانه قرآن كريم در ايران است و به منظور انتشار قرآن كريم در سطح وسيع و گسترده براي رفع نيازهاي جامعه اسلامي ايران و خارج از كشور احداث گرديده است.

آدرس: قم ـ جاده قديم تهران ـ كيلومتر 2

تلفن: 55080 و 52212

شركت اطهر آب فارس

شركت اطهر آب شيراز سهامي خاص در تاريخ 26/11/79 در اداره ثبت اسناد و املاك شيراز به ثبت رسيد. هدف از ايجاد اين شركت نصب و راه اندازي كارخانجات توليد و بسته بندي آب معدني دوغ، شير و مشتقات آن، عرقيات، نوشابه و آب ميوه مي‏باشد. علاوه بر به ثبت رسيدن شركت، مجوزهاي لازم از دوائر ذيربط جهت تأسيس كارخانه آب معدني اخذ گرديده و در آينده اي نزديك كارهاي ساختماني و ساخت ماشين آلات نيز آغاز مي‏گردد. دفتر مركزي اين شركت در حال حاضر در اداره كل اوقاف و امور خيريه استان فارس قرار دارد، لذا شماره هاي تلفن و شماره فاكس اين شركت نيز همان شماره هاي اداره كل اوقاف فارس است كه بشرح ذير مي‏باشد.

تلفنخانه: 2287039ـ 2282740 ـ 2286572 ـ 2283938

فاكس: 2281877

شركت كشاورزي و دامپروري سوران

مؤسسه كشاورزي و دامپروري سوران به منظور توليد مواد پروتئيني و لبني در دو فاز 250 راسي و با سرمايه اوليه يكصد ميليون ريال در استان خراسان و در شهرستان مشهد در سال 1366 تأسيس گرديد. اين مجتمع به منظور به كارگيري نيروهاي متخصص و به گردش درآوردن سرمايه هاي بالقوه موقوفات در امر توليد و تشويق سايرين نسبت به سرمايه گذاري و همچنين ايجاد اشتغال بوده است اين شركت داراي 9 دستگاه سالن به مساحت 15000 متر مربع، بيمارستان، زايشگاه، شيردوشي، سردخانه و كادر فني متخصص مي‏باشد و توليد روزانه شير اين واحد در حال حاضر 15 تن مي‏باشد.

آدرس: مشهد مقدس ـ جنب اداره كل اوقاف استان خراسان

تلفن: 681158 ـ 626114 ـ ـ ـ ـ 0517

شركت كاشي سنتي گوهرشاد

شركت كاشي سنتي گوهرشاد وابسته به اداره كل اوقاف و امور خيريه استان خراسان (سهامي خاص) مي‏باشد و هدف از تشكيل آن، ارتقاء سطح كمي و كيفي هنر كاشيكاري و ارائه خدمات به بقاع متبركه، ارگانها، ادارات و مجتمع هاي مسكوني و تجاري مي‏باشد. انواع فعاليتهاي اين شركت توليد انواع كاشي معرق، مقرنس، معقلي، هفت رنگي، مينياتور و نره است.

از فعاليتهاي اين شركت مي‏توان به اجراي صدها پروژه در داخل كشور و همچنين، فعاليتهاي عمده‏اي در خارج از كشور از جمله مركز اسلامي هامبورگ، مسجد شيعيان بمبئي، سفارت جمهوري اسلامي ايران در لاهور، عشق آباد، خانه فرهنگ ايران در تركمنستان و پاكستان، سفارشات متعدد جهت تاشكند، باكو، لبنان، دبي، كويت، مسجد حضرت رسول در چين، ايتاليا، امارات و بحرين و … اشاره كرد.

آدرس: مشهد ـ خيابان آبكوه ـ جنب اداره كل اوقاف و امور خيريه استان خراسان

تلفن: 8411916

فاكس: 8410084

.آدرس پايگاه اطلاع رساني ، پست الكترونيكي، شماره تلفن و نمابر:

پايگاه اطلاع رساني:www.awqaf-ir.org

پست الكترونيك:info@awqaf-ir.org

شماره تلفن: 95 ـ 8554492

شماره نمابر: 8552885

نشاني: تهران، خيابان قائم مقام فراهاني ـ نرسيده به خيابان شهيد بهشتي ـ خيابان شهيد ميرزا حسني ـ شماره 22 ـ سازمان اوقاف و امور خيريه