سازمان تبليغات اسلامي

پيشينه و جايگاه حقوقي و قانوني

با توجه به گستردگي فعاليت‌هاي تبليغي و ضرورت توجه به مؤلفه‌هاي فرهنگ ديني و توسعه آن در سطح كشور، طي حكمي از سوي حضرت امام (ره) سازمان تبليغات اسلامي در سال 1360 تأسيس و رئيس وقت اين سازمان منصوب گرديد.

فرازهايي از حكم حضرت امام (ره) در سال 1360:

ـ تبليغات كه همان شناساندن خوبيها و تشويق به انجام آن و ترسيم بديها و نشان دادن راه گريز و منع از آن است از اصول بسيار مهم اسلام عزيز است.

ـ انشا‌ء الله در محدوده توانتان نقاط كور و مجهول را براي مردم شريف ايران و جهان اسلام باز و  روشن نماييد و راه مبارزه عليه دشمنان اسلام را به مردم و بخصوص جوانان سلحشور نشان دهيد.

ـ اين مسئله كه نظام در اهداف خود جدي است و با هيچ كس شوخي ندارد و در صورت به خطر افتادن ارزش‌هاي مردمي با هر كسي در هر موقعيت قاطعانه برخورد مي‌نمايد بايد به عنوان يك اصل خدشه ناپذير براي تمامي دست‌اندركاران و مردم تبليغ گردد.

فرازهايي از حكم مقام معظم رهبري (دام عزه) در سال 1371:

ـ بر همه مسئولان محترم آن سازمان و بر همه دست‌اندركاران تبليغات اسلامي لازم است به دشمني‌هاي بي‌درنگ استكبار با اسلام ناب، توجهي هوشمندانه داشته و ترفندهاي آنان را براي تحريف حقايق و زشت نشان دادن چهره‌هاي پاك اين آئين مقدس، به درستي بشناسند و فراخور تلاش بي‌امان دشمن كمر به تبيين حقايق اسلام و معرفي اين آئين نجاتبخش ببندند.

ـ شما امروز با ابزارها و شيوه‌هاي بسيار پيشرفته دشمن و تبليغات گسترده و امكانات بي‌حدوحصر كه در كينه‌توزي با اسلام و معارضه با بيداري اسلامي به كار مي‌رود، روبرو هستيد و بايد از همهز توكل و توان مقدس خود و ظرفيت علمي و تبليغي كشور و به خصوص  حوزه‌هاي علميه بهره‌ گيريد و وظيفه تاريخي خود را كه بي‌شك با نصرت الهي و پيروزي حق همراه خواهد بود به بهترين شيوه به انجام رسانيد.

فرازهايي از حكم مقام معظم رهبري (دام عزه) در سال 1380:

ـ هدف عمده سازمان تبليغات اسلامي آن است كه انديشه تابناك اسلام را در همه زمينه‌هاي مورد نياز، در معرفي ديد روشن‌بينانه عموم مردم، بخصوص جوانان قرار دهد.

ـ امروزه با توجه به گستردگي و تنوع ابزارهاي ارتباطي، تبليغ همه جانبه دين تلاش گسترده و نگاه همه‌جانبه و بينش وسيع و نافذ و انسان‌هاي مجرب و كارآزموده را مي‌طلبد. در اين راه دانش، هنر، فن‌آوري و تازه‌هاي روز به روز جهان ارتباطات  بايد بهره گيرد.

ـ نسل جوان ايران اسلامي ذخيره سرشاري از ايمان و شوق و طراوت و استعداد است، مسئولان تبليغات ديني كشور بايد پاسخگوي اين ظرفيت و نياز عظيم باشند.

اساسنامه، اهداف و وظايف مصوب:

اساسنامه‌ سازمان تبليغات اسلامي در تاريخ 1/4/1368 تهيه و به تصويب نهايي نماينده مقام‌معظم‌رهبري‌(دام عزه)  رسيده است و مستند حقوقي و قانوني فعاليت سازمان كماكان حسب دستور تأسيس توسط رهبر كبير انقلاب اسلامي (ره) و اساسنامه مصوب آن است. بر اساس مفاد اساسنامه موصوف، سازمان تبليغات اسلامي به عنوان نهادي غيردولتي و داراي شخصيت حقوقي و مستقل معرفي شده است.

اهداف كلي سازمان:

1ـ احياء و اشاعه انديشه تابناك اسلام و تقويت روح عبوديت الهي و ترويج اخلاق اسلامي در ميان مردم، بويژه نسل جوان.

2ـ دفاع از اصول اسلام، نظام مقدس جمهوري اسلامي و شناخت توطئه‌هاي فرهنگي ـ تبليغي بيگانگان و تبيين انحطاط و بطلان مكتب‌هاي الحادي و انحرافي و مبارزه با آفت‌هاي التقاط و تحجر با تكيه بر جامعيت اسلام.

3ـ گسترش كمي و كيفي ديني مردم و سنت‌هاي ملي در اين راستا  و برانگيختن احساس  مسئوليت عمومي در قبال اسلام و نظام مقدس جمهوري اسلامي با ارتقاء و رشد بينش اسلامي بويژه در ميان نسل جوان.

وظايف و ماموريتهاي اساسي سازمان:

1ـ سياستگذاري، برنامه‌ريزي و هدايت تبليغات ديني

2ـ زمينه‌سازي براي سازمان يافتن نيروهاي مؤمن و پيدايش تشكل‌هاي لازم و برنامه‌ريزي و هماهنگي به منظور هدايت و تقويت نهادهاي ديني و مردمي.

3ـ تلاش در جهت احياء و اشاعه معارف ديني، فرهنگ و تاريخ تشيع از همهز راه‌هاي ممكن با تأكيد بر وحدت تمام مذاهب اسلامي، با همكاري مراجع و نهادهاي ذيربط.

4ـ تحقيق و بررسي درخصوص تبليغات سوء و تهاجم فرهنگي دشمنان و شناسايي و تحليل ترفندهاي تبليغي عليه اسلام و انقلاب اسلامي و طبقه‌بندي آنها با اتخاذ تدابير لازم در جهت خنثي‌سازي آنها و تنوير افكار عمومي در زمان مقتضي.

5ـ مقابله با فرهنگ منحط بيگانه و نفي آن با شناسايي نقاط ظعف و آسيب‌پذير

6ـ انجام مطالعات راهبردي و بررسي‌هاي كاربردي در زمينه مسائل و نيازهاي فرهنگي اقشار مختلف جامعه اسلامي بويژه جوانان و طراحي برنامه‌ها و شيوه‌هاي تبليغي نوين با ابزار كارآمد  روز و اصلاح و احياء روش‌هاي سنتي در تبليغ اسلام.

7ـ تهيه، تدوين، انتشار كتب، نشريات و نرم‌افزارهاي مناسب و ضروري به منظور معرفي علوم، معارف، فرهنگ، تمدن اسلامي و نظام حكومت اسلامي با رعايت اولويت و پرهيز از موازي كاري‌ها.

8ـ تلاش براي هدايت افكار عمومي با استفاده از رسانه‌هاي همگاني و فعاليت مستقيم رسانه‌اي.

9ـ تهيه و عرضه فرآورده‌ها و آثار فرهنگي و هنري اسلامي و حمايت از هنرمندان متعهد انقلابي.

10ـ برنامه‌ريزي، زمينه‌سازي و انجام اقدامات لازم براي هرچه فعالتر شدن اقشار اجتماعي تأثيرگذار  از جمله: روحانيون، دانشگاهيان، معلمان و هنرمندان در جهت رشد فرهنگ اسلامي و مقابله با آثار نامطلوب فرهنگ‌هاي بيگانه.

11ـ همكاري علمي و تحقيقاتي و كمك به توسعه كمي و كيفي مراسم فرهنگي، مذهبي و مردمي.

12ـ  هكاري با وزارتخانه‌ها و دستگاه‌هاي فرهنگي، آموزشي به منظور تعميق و گسترش فرهنگ و معارف اسلامي.

13ـ همكاري‌هاي علمي و تحقيقاتي با دستگاه‌هاي اجرايي و سازمان‌هاي غيردولتي جهت توسعه فرهنگ ديني در محيط‌هاي سازماني و بهبود كاركرد فرهنگي آنان.

14ـ تأسيس و اداره مؤسسات فرهنگي، هنري، آموزشي و مراكز دانشگاهي و همكاري با ساير مراكز دانشگاهي موجود به منظور تربيت مبلغان، هنرمندان، مربيان و مديران كارآمد فرهنگي، ديني.

15ـ تأسيس مراكز اطلاع‌رساني تخصصي ـ تبليغي و ديني.

16ـ سازماندهي و اعزام مبلغ در سراسر كشور با مشاركت دستگاه‌هاي ذيربط، حوزه‌هاي علميه، مراكز دانشگاهي و مردم.

17ـ مشاركت و همكاري در برگزاري همايش‌ها، جشنواره‌ها و نمايشگاه‌هاي فرهنگي ديني به منظور تعميق و گسترش معارف اسلامي.

18ـ نظارت بر چاپ و نشر قرآن كريم و كتب ادعيه.

19ـ شناسايي و تشويق كليه آثار علمي، فرهنگي و هنري مؤثر در توسعه فرهنگ ديني.

20ـ تلاش سازمان يافته جهت گسترش مشاركت‌هاي حمايتي و مالي مردم و نهادها و دستگاه‌هاي اجرايي براي توسعه فرهنگ ديني و شعائر اسلامي.

اصول سياست‌هاي اجرايي سازمان:

1ـ مشاركت در تصميم‌گيري از طريق اجراي نظام تصميم‌گيري در سازمان و استفاده از توان تخصصي و كارشناسي شوراها، كميسيون‌ها و كميته‌ها و برگزاري جلسات كارشناسي و تخصصي با حوزه‌هاي ستادي، صفي و اجرايي.

2ـ تمركز زدايي در اجراي برنامه‌ها با هماهنگ‌سازي واحدهاي سازماني در سطوح مختلف.

3ـ جلب مشاركت‌هاي مردمي در اجراي برنامه‌ها.

4ـ بكارگيري نيروهاي مخلص و مؤثر فرهنگي در تشكل‌ها، هيئات و انجمن‌هاي اسلامي در اجراي برنامه‌ها.

5ـ برقراري ارتباط مؤثر با دستگاه‌ها و نهادهاي مردمي به منظور بهره‌گيري از امكانات و حمايت‌هاي آنان.

6ـ تلاش براي افزايش سهم اعتبارات بخش فرهنگ به ويژه در حوزه فرهنگ ديني.

7ـ انجام بررسي‌هاي جامع به منظور تنظيم سياست‌ها، برنامه‌ها و انجام فعاليت‌ها به منظور شناسايي فرصت‌ها و توانمنديها و استفاده مناسب از ظرفيت‌ها جهت خدمات‌رساني بيشتر به نسل جوان ايران اسلامي.

اولويت‌هاي اجرايي:

1ـ ساختار سازماني ـ منابع انساني:

1/1ـ مهندسي مجدد ساختار تشكيلاتي سازمان متناسب با مأموريت‌ها، نيازها و اولويت‌هاي اجرايي.

2/1ـ برنامه‌ريزي نيروي انساني به منظور تأمين نيروي متخصص و مورد نياز سازمان براي حال و آينده.

3/1ـ تنظيم نظام ارتقاء سطح معيشتي و رفاهي كاركنان و تعيين اولويت‌هاي مورد لزوم.

4/1ـ مكانيزه كردن فعاليت‌هاي اجرايي و اداري سازمان و استفاده از ابزارهاي نوين در بهبود كيفي جريان كار.

5/1ـ بررسي نيازهاي سازمان به كالاهاي سرمايه‌أي و مصرفي و ارائه طرح‌هاي جامع جهت صرفه‌جويي و استفاده بهينه از امكانات.

2ـ نظام برنامه‌ريزي:

1/2ـ بهبود روش‌هاي انجام كار و قانونمند كردن فعاليت‌ها.

2/2ـ صرفه‌جويي در هزينه و ارتقاء بهره‌وري از امكانات و منابع موجود.

3/2ـ كيفيت بخشي به برنامه‌ها و پرهيز از فعاليت‌هاي شكلي و فاقد محتوا.

4/2ـ تدوين طرح‌هاي جامع در فعاليت‌هاي برنامه‌اي ـ عمراني ـ ساختاري.

5/2ـ تقويت نقش مشاركت كاركنان از طريق اجراي نظام پيشنهادات و نظام تصميم‌گيري.

6/2ـ بازبيني فرآيند جريان كار و بهينه‌سازي و قانونمند كردن آن.

3ـ پژوهشي و آموزشي:

1/3ـ ارتباط مؤثر با حوزه‌هاي تخصصي سازمان و بررسي نيازمندي‌هاي مأموريتي آنان در زمينه پشتيباني‌هاي پژوهشي، مطالعاتي و تحقيقاتي.

2/3ـ بررسي بحران‌هاي فكري و شبهات ديني جوانان و يافتن راه‌ها و پاسخ‌هاي مناسب جهت رفع آن.

3/3ـ آسيب‌شناسي فرهنگ ديني، بررسي تهديدات فرهنگي متوجه مظام و ارائه راهبردهاي اجرايي مناسب به منظور پيشگيري و مقابله با آن متناسب با مأموريت‌هاي سازمان.

4/3ـ اولويت‌دهي به مطالعات كاربردي و قابل استفاده در برنامه‌هاي سازمان از طريق برقراري ارتباط مستمر و مؤثر با حوزه‌هاي ستادي سازمان و بررسي نيازهاي پژوهشي آنها.

4ـ فرهنگي و تبليغي:

1/4ـ سازماندهي و مبلغات كشور و استفاده مؤثر از توانايي‌هاي آن در تقويت باورهاي ديني جامعه خصوصاً نسل جوان و نوجوان.

2/4ـ تربيت مربيان جوان از بين نيروهاي مؤثر با قابليت‌هاي لازم خصوصاً از بين روحانيون به منظور ارتباط مستقيم با جوانان و نوجوانان.

3/4ـ برگزاري دوره‌هاي آموزشي و تدوين متون مناسب براي مبلغين و افزايش مهارت‌هاي تبليغي آنان.

4/4ـ برگزاري دوره‌هاي توجيهي به صورت متمركز و منطقه‌اي و آگاه‌سازي آنان از تحولات اجتماعي و فرهنگي و تبيين وظايف و مأموريت‌ آنان در شرايط روز.

5/4ـ استفاده از مبلغات بومي در فعاليت‌هاي تبليغي و بررسي راه‌هاي گسترش فعاليت‌هاي آنان.

6/4ـ بهينه‌سازي روش‌هاي سنتي تبليغ و استفاده از روش‌هاي نو و فن‌‌آوري نوين.

7/4ـ محور قرار دادن مساجد شهرها و روستاها در فعاليت‌هاي فرهنگي و تبليغي و بهره‌وري شايسته از عناصر فعال در مساجد.

8/4ـ توسعه و تجهيز  ومساجد در مناطق روستايي و محروم و تقويت فعاليت‌هاي فرهنگي آنان.

9/4ـ شناسايي و سازماندهي نيروهاي مؤثر نظير نويسندگان، فرهنگيان، هنرمندان و استفاده از آنان در فعاليت‌هاي فرهنگي و تبليغي.

10/4ـ ساماندهي تشكل‌هاي ديني و مردمي و انجمن‌هاي اسلامي و مشاركت آنان در فعاليت‌هاي سازمان.

5ـ فعاليت‌هاي قرآني:

1/5ـ اجراي طرح جامع نهضت قرآن آموزي با تكيه  بر نتايج حاصله از تحقيقات قانون برنامه توسعه سوم، نيازسنجي مناطق و اولويت‌بندي مخاطبين.

2/5ـ برقراري ارتباط مؤثر با مربيان، قاريان و مراكز قرآني و سازماندهي آنان در اجراي طرح نهضت قرآن آموزي.

3/5ـ تربيت مربي و مبلغ قرآن متناسب با نياز مناطق كشور و استفاده از آنان در برگزاري كلاس‌هاي آموزشي.

4/5ـ توسعه فعاليت‌هاي تفسير قرآن و تربيت مفسر قرآن براي جوانان و نوجوانان.

5/5ـ برگزازي مسابقات و همايش‌هاي قرآني به منظور ايجاد فضاسازي قرآني در كشور.

6/5ـ سازماندهي ناشران و مؤسسات چاپ قرآن كريم و نظارت بر چاپ و نشر قرآن كريم، جلب حمايت‌هاي آنان در توزيع قرآن كريم به مناطق محروم.

7/5ـ انجام تكاليف سازمان در برنامه سوم توسعه در بحث قرآن آموزي.

8/5ـ انجام مطالعات و پژوهش‌هاي قرآني.

6ـ اطلاع رساني:

1/6ـ استفاده از فن آوري اطلاعات و ارتباطات در گسترش فرهنگ و معارف اسلامي.

2/6ـ راه‌اندازي خبرگزاري مهر.

نمودار شماره ( 1 ) نمايانگر تشكيلات سازمان تبليغات اسلامي مي باشد

منبع: طرح ساماندهي امور فرهنگي كشور

تاريخ: شهريور ماه 1380