در اول نوامبر سال 1945 درست هنگام پايان جنگ
جهاني دوم كنفرانس بزرگي در لندن تشكيل شد. در اين كنفرانس نمايندگان
چهل كشور شركت كردند. فرانسه و انگلستان به عنوان دو كشوري كه
بيشترين صدمات را از جنگ تحمل كرده بودند، پيشنهاد كردند سازماني
با هدف نهادينه ساختن فرهنگ صلح به معناي واقعي كلمه تأسيس
شود. از نظر آنان سازمان جديد بايد در راه «همبستگي فكري و اخلاقي
بشريت» خدمت كند و مانع از وقوع جنگ جهاني ديگر شود.
در 19 نوامبر 1945، 37 تن از نمايندگان كشورها
اساسنامة يونسكو را امضا كردند و بدين ترتيب سازمان آموزشي،
علمي و فرهنگي ملل متحد(يونسكو) با هدف پيشبرد صلح و رفاه همگاني
در جهان از طريق «همكاري» ميان ملتها تأسيس شد. از آنجا كه صلح
بايد بر اساس همبستگي معنوي و فكري پي ريزي شود و از آنجا كه
«جنگها نخست در اذهان بشر آغاز مي شود، دفاع از صلح نيز بايد
در ذهن انسانها شكل گيرد» (همانگونه كه در آغاز ديباچة يونسكو
آمده است) ، رسالت يونسكو بيش از هر چيز اخلاقي است و با روح
انسان سر و كار دارد. بنابراين يونسكو مأموريت يافته است كه
در مقام سازماني براي «همكاري فكري» در سطح بين المللي خدمت
كند.
يونسكو با ازدياد و تقويت مناسبات آموزشي،
علمي و فرهنگي دو هدف كاملاً پيوسته را تعقيب مي كند:
1. توسعه، كه وراي تقاضاي سادة پيشرفت مادي،
بايد به طيف گسترده اي از خواستهاي انسان پاسخ گويد، بدون آنكه
ميراث نسلهاي آينده را به خطر افكند.
2. برقراري فرهنگ صلح، بر اساس آموزش مسؤوليت
شهروندي و مشاركت كامل در فرايندهاي دموكراتيك. براي اينكه صلح
پايدار، صادقانه و مورد قبول همه برقرار شود، در ديباچة اساسنامة
يونسكو آمده است كشورهاي امضاء كنندة اين اساسنامه «مصمم اند
كه دستيابي كامل و برابر به آموزش، پي جويي آزاد حقيقت عيني،
تبادل آزاد انديشهها و دانستهها را براي همگان تضمين كنند
و روابط بين مردم خود را توسعه بخشند و افزايش دهند تا با درك
متقابل و بهتر به شناختي دقيقتر و حقيقي تر از آداب و رسوم
يكديگر برسند.»
براي تحقق اين هدف ، دولت هاي مربوط تصميم
به تأسيس «سازمانهاي آموزشي، علمي و فرهنگي ملل متحد (يونسكو)
گرفتند تا با همكاري ملل جهان در زمينههاي آموزشي، علمي و فرهنگي
به تدريج به اهداف صلح بين المللي و رفاه عام بشري برسند و اين
خود از اهداف اولية سازمان ملل متحد است كه در منشور آن نيز
آمده است.
كنفرانس سانفرانسيسكو كه منجر به تشكيل سازمان
ملل در سال 1945 شده از دولت انگليس دعوت كرد كنفرانسي جهت تدوين
اساسنامه بين المللي فرهنگ برگزار كند. اين كنفرانس در نوامبر
همان سال با شركت 43 كشور از جمله ايران ، در لندن برگزار شد.
هدف اولية كنفرانس سانفرانسيسكو و دولت آمريكا تأسيس سازماني
صرفاً آموزشي براي بازسازي مراكز آموزشي بود ولي شركت كنندگان
در كنفرانس لندن فرهنگ را نيز به عنوان بخشي از برنامة سازمان
منظور كردند. وقوع بمباران هيروشيما و توجه همگان به نقش يافتههاي
علمي در زندگي بشر به آنجا انجاميد كه حرف «S» نيز به نشانة
كلمة «Sciences» علوم در عنوان سازمان گنجانده شود و «Uneco»
به «Unesco» تبديل شود.
طي اين كنفرانس وظايف سازمان درچندين بند تعيين
شد كه خلاصه آن عبارت است از:
ü تسهيل تبادل آزاد ميان رهبران آموزشي، فرهنگي
و علمي كشورها
ü مبادلة آزاد عقايد و اطلاعات ميان مردم و
متخصصين از طريق مدارس، دانشگاهها و ساير مؤسسات آموزشي و پژوهشي
ü تدوين و توزيع برنامههاي آموزشي و فرهنگي
متناسب با نيازهاي كشورها
به علاوه بر ضرورت حفظ جنبة غير دولتي سازمان
نيز تأكيد شد.
نزديك به پنجاه سال از تأسيس سازمان ملل و
سازمان تربيتي، علمي و فرهنگي وابسته به آن «يونسكو» مي گذرد.
طي اين سال ها تحولات بسيار مهمي در زندگي اجتماعي بشر رخ داده
است. از جمله مبارزات استقلال طلبانه در سراسر دنيا و ظهور كشورهاي
مستقل در صحنه بينالمللي است و گواه آن حضور بيش از 170 كشور
عضو در يونسكو در سال هاي اخير است در حالي كه در بدو تأسيس
سازمان، اين تعداد كمتر از پنجاه كشور بود.
كليه حقوق اين پايگاه متعلق به دبيرخانه شوراي عالي انقلاب فرهنگي مي باشد. شرايط استفاده
