جمهوري عربي مصر كشوري با آب و هواي مديترانهاي گرم و خشك ميباشد. طول
جغرافيايي اين كشور از 24 درجه شرقي تا 47 درجه شرقي امتداد يافته است.
مساحت اين كشور بالغ بر 1 ميليون كيلومتر مربع ميباشد كه تقريباً 4 درصد
از آن را زمينهاي زراعي تشكيل ميدهند.
جمعيت كشور مصر در آخرين سرشماري بالغ بر 62 ميليون نفر برآورد گرديده كه
از اين تعداد 15 تا 16 ميليون نفر در پايتخت اين كشور يعني شهر قاهره زندگي
ميكنند.
كشور مصر از لحاظ تراكم جمعيتي يكي از پرتراكمترين كشورهاي جهان محسوب
ميگردد چرا كه تعداد 1120 نفر در هر كيلومتر مربع از خاك آن ساكن ميباشند.
زبان رسمي و نوشتاري اين كشور زبان عربي استاندارد امروزي و زبان گفتاري
نيز لهجه خاصّي از عربي ميباشد.
علاوه بر زبان عربي، زبان انگليسي و به نسبت كمتري زبان فرانسه در
زمينه هاي تجاري و آموزشي اين كشور مورد استفاده قرار ميگيرند.
تقريباً 90 درصد از مردم كشور مصر مسلمان (با گرايشي سنّي) ميباشند. اقليت
مذهبي اين كشور را مذهب مسيحيت (قبطي) به ميزان 8 تا 10 درصد تشكيل ميدهد.
روز ملي كشور با نام روز انقلاب به مورخه 23 جولاي 1952 و روز استقلال آن
28 فوريه 1922 ميباشد.
نوع حكومت اين كشور جمهوري همراه با قوانين پارلماني ميباشد.
در اين كشور پارلمان دو مجلسي يعني مجلس ملي (با 458 كرسي) و مجلس شورا
(با 258 كرسي) فعاليت دارند.
طبق آخرين آمار بدست آمده در سال 1998 توليد ناخالص ملّي كشور مصر بالغ بر
3/84 بيليون دلار آمريكا بوده است.
در زمانهاي باستان، جامعة مصري براي بقاي خود، وابستگي تام به رودخانة نيل
داشته است.
اين كشور با تمدن 3000 ساله به جهت توانايي در معماري و استفاده از
رودخانة نيل براي اهداف كشاورزي، اجتماعي، فرهنگي و مذهبي در زمينة فرهنگ به
اوج خود رسيده بود. اهميت رودخانه نيل در زندگي مصريان باستان در تاريخ گذشته
اين كشور قابل رويت بوده و اثرات آن بر جنبه هاي مختلف هنري، مذهبي، فرهنگي،
سياست و زندگي اجتماعي اين كشور منعكس گرديده است.
مصريان باستان عمدتاً افرادي مذهبي بودند. آفتاب و طبيعت جزء نخستين
عناصري بودند كه مصريان باستان بر آنها احترام و ارزش قائل بودند.
اما در اين ميان و براي استفاده هر چه بهتر و بيشتر از اين دو عنصر جهت
پرداختن به كشاورزي به رودخانه نيل به عنوان مهمترين عامل جهت احياي زمينهاي
خود (يعني همان طبيعت) نياز داشتند.
از اين رو از همان دوران مردم اين سرزمين نگاه مقدسي به رودخانه نيل داشته
و اين رودخانه تأثير بسزايي در غناي فرهنگ و نوع برداشت فرهنگي و مذهبي اين
سرزمين داشته است.
مصريان باستان جهت جاودانه نمودن فراعنه (فرعونهاي مصر)، با ساختن بناهاي
يادبود، گنبدها، معابد و مجسمههاي بزرگ از تمثال آنان به اين امر تحقق بخشيده
و در واقع بخش عمده اي از فرهنگ و هنر اين كشور را طرحريزي نموده اند.
اما بايد توجه داشت كه پرداختن به اين امر بدون استفاده از رودخانه نيل
براي مصريان باستان امكانپذير نبوده است چرا كه ساخت چنين پروژه هاي عظيمي
(نظير اهرام ثلاثه) علاوه بر نياز به نيروي عظيم كاري و مصالح فراوان به آب
فراوان نيز نياز داشته كه رودخانة نيل نقش حياتي و جاودانه خود را در اين
زمينه ايفا نموده است.
بايد توجه داشت كه اين اهرام، مجموعههاي هنري، معابد و بناهاي يادبود به
عنوان مظاهر بر جاي مانده از مصر باستان نقش به سزايي در شكلگيري افكار
فرهنگي و هنري اين كشور در زمانهاي آينده داشته است.
تصاوير حك شده، خطوط نوشتاري هيروگليف و نقوش ديواري از جملة آثاري
ميباشند كه بر ديوارههاي آثار باستاني مصر باستان حكاكي شده و خود به مقدار
زيادي نشان دهنده آداب و رسوم و فرهنگ مردم مصر باستان ميباشد.
نمادپردازيهاي موجود بر روي مقبرههاي مصري اغلب داراي معاني اعتقادي و
عرفاني ميباشند بنابراين از روي تصاوير نگاشته شده و چنين نمادپردازيهاي
اعتقادي حك شده بر روي ديوارة مقبرههاي مصري مي توان پي برد كه اعتقادات مذهبي
و فكري اثر عمده اي در شكلگيري جامعه و فرهنگ مصري داشته است.
با نگرشي در آثار خطي به جا مانده از دوره مصر باستان مي توان پي برد كه
اولين زبان نوشتاري در مصر باستان به واسطة نياز به ثبت عناصري چون بارش
باران و فصل برداشت محصول بوجود آمده است.
طبق نظر مورخين و باستانشناسان تنها درصد كمي از مردم مصر باستان سواد
نوشتاري داشته و در جامعة آن زمان مصر از اهميت و جايگاه ويژهاي نزد مردم
برخوردار بودهاند. لازم به ذكر است كه اين اشخاص به عنوان كاتبين جامعه، به
بازگويي اهداف، عقايد و صداهاي مختلف زباني با استفاده از 700 نماد هيروگليف
مبادرت ميورزيدند.
اين اشخاص اغلب در جامعة آن زمان مصر به عنوان مأمورين مالياتي، كتابداران
و حتي معمارين جامعه شناخته شده بودند. از اين مطالب مي توان چنين نتيجه گرفت
كه تبديل كشور مصر به پيشرفتهترين تمدن باستاني جهان و غنيترين فرهنگ و تمدن
باستاني بدون خلاقيت مصريان باستان در معماري، وجود رودخانه نيل و استفاده از
آن براي ساخت اماكن باستاني، فرهنگي و تاريخي امكانپذير نبوده است، بنابراين
ميبايست گفت كه رودخانه نيل به عنوان عامل اصلي در شكلگيري و غناي فرهنگ مصر
باستان نقش به سزايي داشته و كشور مصر بدون اتكا به چنين منبع طبيعي قادر به
كسب چنين جايگاهي از تمدن باستاني نميبوده است.
نماي فرهنگي كشور مصر تحت تأثير عواملي چون مذهب سني اسلام (كه مذهب 90
درصد از مردم كشور را تشكيل ميدهد)، مذهب مسيحيت (كه مذهب 8 تا 10 درصد از
مردم را تشكيل ميدهد)، فرآيند مدرنيزه سازي كشور كه از اوايل قرن 19 ميلادي
آغاز گرديده و بالاخره جبههگيري عليه فرهنگ آمريكايي و تمايل به سمت
اسلاميسازي فرهنگ كشور قرار دارد.
اصليترين عاملي كه در عصر حاضر بر فرهنگ كشور تأثير داشته وقوع انقلاب سال
1952 و رهايي كشور از تسلط نيمه استعماري ميباشد چرا كه پس از انقلاب مذكور
جامعة مصري با شتاب هر چه بيشتر به برنامه ريزي مناسب در زمينه هاي مختلف
سياسي، اجتماعي و اقتصادي پرداخته و با كنترل كشور از طريق برپايي حكومت
دموكراتيك در واقع در راه تدوين فرهنگ جديد براي كشور قدم برداشت. از جمله
فعاليتهاي مهم كه پس از آزادي كشور به عمل آمد مي توان به ارائه منشور ملي
توسط رئيس جمهور فقيد مصر، جمال عبدالناصر در سال 1962 اشاره نمود.
آزادي در ابراز آراء و عقايد سياسي از جمله مهمترين اهداف منشور ملّي كشور
ميباشد.
لازم به ذكر است كه در واقع منشور ملّي كشور اساس تشكيل اتحاديه
سوسياليستي عربي در كشور مصر گرديد كه بعدها در سال 1968 با صدور بيانيه
رسمي، سياست كشور مصر را تحت عنوان سياست سوسياليستي معرفي نمود.
سياست فرهنگي پديدهاي تك بعدي نميباشد، به عبارت ديگر نمي توان به طور مجزا
براي فرهنگ و امور فرهنگي كشور برنامه ريزي نمود چرا كه فرهنگ با آموزش و
پرورش و رسوم اقوام مختلف ساكن در كشور ادغام گرديده است بنابراين سعي دولت
مصر بر اين است كه به برنامه ريزيهاي فرهنگي تنها به عنوان بخشي از برنامه هاي
پيشرفت كشور بپردازد.
غنيترين منبع در خصوص سياست فرهنگي كشور مصر بيانيه دكتر ثروت اوكاشا
ميباشد كه در تاريخ 16 ژوئن 1969 به كميسيون خدمات ملي مصر ابلاغ گرديد. در
طي اين بيانيه بر وظايف خطير وزارت فرهنگ در جهت غناي هرچه بيشتر فرهنگ و هنر
كشور اشاره گرديده است.
از جمله وظايف مذكور در بيانيه كه وزارت فرهنگ كشور به اجراي آنها مقيد
شده مي توان به موارد ذيل اشاره نمود:
1- تضمين دسترسي هر چه بيشتر و وسيعتر مردم به امور مختلف فرهنگي كه جهت
نيل به اين هدف كليه سالنهاي كنسرت - تئاتر - نمايشگاهها و سينماها مي بايستي
در حيطة اختيارات وزارت فرهنگ قرار گيرد.
2- بازديد عامة مردم از نمايشگاهها و مراكز فرهنگي و هنري كشور به صورت
رايگان
3- تشويق فعاليتهاي فرهنگي به عمل آمده از سوي وزارت فرهنگ و اعطاء جوايز
و كمك مالي به هنرمندان و فرهنگيان كشور در راستاي شكوفايي استعداد آنان
4- تمركز در برنامه ريزي فرهنگي كشور و ايجاد كميسيون مركزي برنامه ريزي
5- ترويج جنبه خدماتي فرهنگ و امور فرهنگي كشور به جاي جنبه هاي تجاري آن
بنابراين بايد گفت كه عموم فعاليتهاي هنري و فرهنگي كشور مصر تحت مالكيت و
نظارت وزارت فرهنگ قرار دارند. وزارتخانه مذكور فعاليتهاي خود را در زمينه هاي
مختلف هنري در سه بعد زماني به ترتيب ذيل متمركز نموده است:
1- فعاليتهاي گذشته كه شامل فعاليتهاي وزارت فرهنگ در رابطه با حفظ و
حراست از فرهنگ و ميراث فرهنگي كشور ميباشد.
2- فعاليتهاي حال كه شامل مطالعه و بررسي هنرهاي پوياي كشور نظير هنرهاي
زيبا، هنرهاي تجسمي و هنرهاي نمايشي ميباشد.
3- فعاليتهاي آتي كه شامل كليه فعاليتهاي آموزشي و تربيتي وزارت فرهنگ
ميگردد.
از جملة اهداف سياستهاي فرهنگي دولت مصر مي توان به موارد ذيل اشاره نمود:
1- تدارك امكانات مناسب فرهنگي براي شهروندان مصري به منظور استفاده بهينه
از اين امكانات
2- حمايت دولتي از هنرهاي مختلف و هنرمندان كشور بدون اينكه اين گونه
حمايتها با هرگونه سلطهاي همراه باشند.
3- برقراري هماهنگي ميان پيشرفتهاي فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي
4- فراهم آوردن زمينه هايي براي آموزش ارگانها و نهادهايي كه به نحوي از
انحاء در فرهنگ كشور نقش دارند.
5- برپايي جلسات و مباحثات مفيد ميان روشنفكران و هنرمندان كشور
6- تضمين كيفيت كار فرهنگي و جلوگيري از ايجاد نقصان در كيفيت آثار فرهنگي
به منظور بهره بردن از كميت بيشتر
7- تأسيس اماكن هنري براي جامعه روستايي و شهري و تأكيد بر معرفي ارزشهاي
فرهنگي مشترك
اغلب فعاليتهاي فرهنگي كشور مصر از طريق وزارت برنامه ريزي و دواير
برنامه ريزي وزارت خانه هاي مختلف كشور صورت ميگيرد.
از سال 1960 فعاليتهاي فرهنگي كشور طبق برنامه ريزيهاي 5 ساله وارد مرحلة
جديدتري گرديد. از آن زمان به بعد 3 برنامه 5 ساله تدوين و به اجرا درآمده
است.
اما از آنجائي كه اين كشور با مشكلات عديدهاي نظير جنگ و صرف بودجه هايي
هنگفت براي برخي طرحها دست به گريبان بوده، لذا بيشترين اولويت در تخصيص
بودجه به بخشهاي توليدي و خدماتي (فرهنگ و تعليم و تربيت) اختصاص يافته است.
در سال 1956 بخش فرهنگ وزارت آموزش و پرورش به وزارت فرهنگ و ارشاد ملي
انتقال يافته و وظيفه اداره امور هنري، ادبي و وسايل ارتباط جمعي كشور را بر
عهده گرفت اما به علت كندي روند توسعه فرهنگي، دولت در زمينه توسعة وسايل
ارتباط جمعي و ارتقاء زمينه هاي فرهنگي توفيقي بدست نياورد.
طيّ سالهاي 1964 تا 1965 وزارت روابط فرهنگي - خارجي در كشور مصر تأسيس
گرديد. در سال 1966 وزارت فرهنگ كشور از ساير وزارتخانه ها تفكيك شده و تحت
نظارت مستقيم نخست وزير قرار گرفت.
علاوه بر اين، حوزه ديگري تحت عنوان مشاور فرهنگي رئيس جمهور به انجام
برنامه ريزيهاي درازمدت فرهنگي از طريق برقراري هماهنگي ميان بخشهاي مختلف
فرهنگي - دولتي مبادرت نمود.
تمامي اين اقدامات نشان دهندة اين است كه دولت مصر به اتخاذ برنامه ريزيهاي
درازمدت در بخش فرهنگ و هنر و آگاهي از نقش فرهنگ در كشور اذعان دارد.
علاوه بر ارگانهاي دولتي فوقالذكر كه در زمينه هاي گوناگون فرهنگي و هنري
كشور به فعاليت ميپردازند مي توان به شوراي عالي هنر، ادبيات و علوم اجتماعي
كشور مصر نيز اشاره نمود.
اين شورا مجمعي مشاورهاي است كه تحت نظارت وزارت فرهنگ به فعاليت ميپردازد
و اعضاي آن نمايندگان حوزه هاي گوناگون فرهنگي كشور ميباشند.
از جمله وظايف شوراي مذكور مي توان به نظارت و سرپرستي بر سطح كيفي و كمّي
ترجمه آثار خارجي، برگزاري كنفرانسهاي فرهنگي و هنري، انتخاب نامزدهاي حائز
شرايط جهت دريافت جوايز هنري و انتشار نشريات و كتابهاي فرهنگي اشاره نمود.
در بخش فرهنگ و هنر كشور سرپرستي و نظارت مستقيم و اصلي برعهده دولت مركزي
ميباشد. مؤسسات و مراكز فرهنگي گوناگوني در سراسر كشور مصر فعاليت دارند كه
تحت نظارت دولت اداره ميگردند.
از جملة اين مراكز فرهنگي مي توان به مراكز ذيل اشاره نمود:
1- انجمنهاي فرهنگي كه وزارت فرهنگ از طريق شوراي عالي هنر، ادبيات و علوم
اجتماعي بر امور اين انجمنها نظارت مي نمايد.
لازم به ذكر است كه بودجه اين انجمنهاي فرهنگي توسّط دولت و وزارت فرهنگ
تأمين ميگردد.
2- آكادمي هنر كه به معرّفي هنرهاي مختلف و آموزش متخصصان هنري كشور اقدام
مي نمايد.
آكادمي مذكور همچنين به تقويت و تشويق برقراري ارتباط هنري ميان هنرمندان
مصري و هنرمندان ساير كشورها ميپردازد.
آكادمي مذكور در سال 1969 و با هدف اتخاذ يك سياست واحد هنري در كشور
تأسيس يافت. اين آكادمي از تعداد 5 انستيتوي عالي موسيقي، موسيقي عربي، باله،
هنرهاي دراماتيك و سينما تشكيل يافته است.
لازم به ذكر است كه طي سالهاي گذشته و با تصويب وزارت فرهنگ، انجمن نقد
ادبي و كانون هنرهاي فولكلور نيز به اين آكادمي اضافه گرديده است.
3- كانون هنر كه مركزي تحقيقاتي و تجربي است و تحت نظارت و سرپرستي دولت
توسّط گروهي از هنرمندان اداره ميگردد.
وظيفة اين كانون برقراري ارتباط ميان هنرهاي سنتي و مدرن كشور ميباشد. از
جمله فعاليتهاي انجام گرفته در اين زمينه مي توان به برگزاري سمينارها و
نمايشگاههاي هنري اشاره نمود.
شهر قاهره از ديرباز به خاطر وجود مراكز دانشگاهي مشهور نظير الازهر،
مؤسسات متعدد تحقيقاتي، مراكز كتابخانهاي به زبان عربي، مراكز عمده توليد
فيلم و تنها مركز اُپراي جهان عرب در ميان شهرهاي عربي به عنوان پايتخت
فرهنگي و مركز تفكرات علمي شناخته شده است. از اينرو بزرگترين رويدادهاي
فرهنگي كشور در اين شهر برگزار ميگردد. رويدادهاي مختلف هنري نظير برپايي
نمايشگاه بين المللي كتاب قاهره، جشنواره بين المللي فيلم قاهره و جشنواره
تئاتر تجربي قاهره به اعتبار هر چه بيشتر اين شهر به عنوان مركز هنري كشور
افزوده است.
لازم به ذكر است كه نمايشگاههاي مذكور هر دو يا سه سال يكبار در شهر قاهره
برپا ميگردد.
لازم به ذكر است كه وجود ميراث تاريخي گوناگون نظير فراعنه مصر در كشور
منجر به حفاريهاي عمده اي در اماكن باستاني و به ويژه در شهر قاهره گرديده
است.
دولت مصر با واسطة وزارت فرهنگ و تحقيقات به اين گونه حفاريها اقدام نموده
و با كمك وزارت اطلاعات، جهانگردي و آموزش و پرورش به تأسيس چندين مؤسسه
آموزشي در رشته مصرشناسي اقدام نموده است.
لازم به ذكر است كه هشتمين كنگره بين المللي مصرشناسي در 28 مارس 2000 در
شهر قاهره با حضور 120 باستانشناس، هنرمند و محقق آلماني برگزار گرديد.
از جمله مهمترين اقداماتي كه دولت مصر در زمينة سياست فرهنگي به انجام
رسانده مي توان به اختصاص بودجه كافي و اختصاصي به آموزش شاخههاي مختلف هنري و
فرهنگي در سطح مدارس و دانشگاههاي كشور متناسب با افزايش رشد جمعيت اشاره
نمود.
در جهت نيل به چنين اولويتهايي، برنامه هاي گوناگوني مشتركاً توسط بانك
جهاني، اتحادية اروپا و دولت مصر جهت تقويت هر چه بيشتر سيستم آموزشي كشور به
ويژه در شاخههاي مختلف هنري به عمل آمده است.
از جمله اين برنامه ها مي توان به تخصيص 835 ميليون دلار آمريكا به
برنامه هاي آموزشي كشور مصر تا سال 2002 اشاره نمود.
همچنين در اين راستا كشور آلمان نيز مبلغي بالغ بر 101 ميليون مارك جهت
ساخت مدارس ابتدايي در اين كشور هزينه نموده است. علاوه بر اين، دولت مصر قصد
دارد كه طي پروژهاي مشترك تحت عنوان (KohlِMobarak) با همكاري وزارت آموزش و
پرورش كشور به برگزاري دورههاي آموزشي ضمن خدمت و تربيت افراد ماهر و فني
اقدام نمايد.
تا قبل از انقلاب سال 1952 نظارت و سرپرستي بر عملكرد نهادهاي فرهنگي توسط
شاه يا پرنسها و يا بخشهاي مختلفي از وزارت آموزش و پرورش صورت ميگرفت.
در آن زمان هدف از برپايي و برگزاري رويدادها و نهادهاي فرهنگي تشويق
انتشار آثاري در زمينه هاي مصرشناسي، فلسفه، تاريخ عرب و مطالعات اسلامي بود.
اما پس از انقلاب 1952 سرپرستي و نظارت دولت بر فعاليتها و كادر فرهنگي كشور
از طريق سازمان ترويج فرهنگي مصر صورت ميگيرد.
لازم به ذكر است كه اين سازمان خود بخشي از وزارت فرهنگ كشور مصر محسوب
ميگردد.
اگرچه وجود تمركز در برنامه ريزيهاي فرهنگي امري ضروري است اما اين بدان
معني نيست كه كلية اماكن فرهنگي در شهرهاي بزرگ و پايتخت متمركز شده و
تصميمات اساسي در چنين اماكني اتخاذ ميگردد.
در شهرها و روستاهاي دورافتاده و فقير كشور، ناآگاهي مردم باعث زوال اشكال
گوناگون فرهنگي به استثناي مراسم مذهبي شده است. از اين رو يكي از اصليترين
اهداف وزارت فرهنگ مصر تلاش در جهت ساماندهي فرهنگ كشور نه تنها در شهرهاي
بزرگ بلكه در نقاط دور افتاده و روستاهاي كشور ميباشد.
در جهت نيل به اين هدف، بخش فرهنگ مردمي تحت نظارت وزارت فرهنگ كشور مصر
داير گرديد. هدف از ايجاد چنين بخش فرهنگي، طرحريزي برنامه هايي جهت تأسيس
مراكز فرهنگي در ايالات مختلف كشور ميباشد.
تأسيس كانونها و مراكز فرهنگي عامل مهمي در جهت انتقال فرهنگ از شهر قاهره
به ساير شهرهاي كشور و به ويژه شهرهاي دورافتاده در ضمن ابقاي فرهنگهاي محلي
ميباشد.
كشور مصر كه از آن تحت عنوان مهد تمدن نام برده مي شود نقش مهمي در خلق،
انتقال و گسترش حيات فرهنگي جهان داشته و به عنوان موزهاي گسترده از تمدنهاي
جهان محسوب ميگردد.
ميبايست گفت كه در اين كره خاكي هيچ يك از كشورهاي جهان به اندازة كشور
مصر داراي چنين آثار باستاني نميباشند (قدمت برخي از اين آثار به 4 تا 5 هزار
سال بالغ ميگردد).
به دليل وجود تمدن چندين هزار ساله كشور و ارزش و اهميت آن؛ فعاليتهاي
دولتي جهت حفظ، نگهداري و مراقبت از اين آثار تقريباً از اوايل دهة 1990 تحت
نظارت وزارت فرهنگ كشور آغاز گرديده است.
مسؤوليت مراقبت از آثار باستاني كشور از طريق وزارت فرهنگ به عهده دايرة
حفظ آثار باستاني اين وزارت نهاده شده است.
دايرة حفظ آثار عتيقه و تاريخي كشور از مركز اسناد مصر باستان، بنياد مالي
پروژه هاي آثار باستاني، موزه ها (موزه آثار باستاني) و مركز تمثالهاي تاريخي
متشكل شده است.
وزارت فرهنگ كشور مصر به منظور حفاظت و نگهداري هر چه بهتر از آثار تاريخي
و باستاني كشور به انعقاد قراردادهايي با كشورهاي جهان از جمله كشورهاي
فرانسه و لهستان در زمينه بازسازي اماكن و مراكز تاريخي باستاني و مراكز
اسلامي قاهره و تبديل برخي از آنها به مراكز فرهنگي مبادرت نموده است.
آموزش فرهنگي
از جمله اقدامات مهم دولت مصر در زمينة آموزش فرهنگي مي توان به تشكيل
خانه هاي فرهنگ در سراسر كشور اشاره نمود.
در اغلب مناطق كشور حتي در دورافتادهترين و عقبافتادهترين نقاط، اين مراكز
فرهنگي حتي به صورت چادر و كاروان داير گرديده است.
از جمله امكانات عمده اين مراكز در شهرها مي توان به سالنهاي سخنراني،
نمايشگاههاي مختلف كتاب و اشياء تاريخي اشاره نمود. از جمله ديگر مراكز
فرهنگي كشور مي توان به مراكز فرهنگي كودكان اشاره نمود كه مراكزي تحقيقاتي
بوده و در ارتباط مستقيم با وزارت خانه هاي آموزش و پرورش و جوانان به فعاليت
ميپردازند.
لازم به ذكر است كه اين مراكز فرهنگي در اكثر مناطق روستايي، شهري، و حتي
مناطق دورافتاده كشور برپا شده اند.
از جمله وظايف اين مراكز مي توان به توزيع كتابهاي كودكان، ترويج فرهنگ
كتابخواني و مطالعه در ميان كودكان به ويژه در زمينه فرهنگ و هنر و احداث
سينما و تئاترهاي خصوصي براي كودكان مصري اشاره نمود.
از جمله ديگر مراكز مهم آموزش فرهنگي در كشور مصر مي توان به مراكز فرهنگي
روستايي اشاره نمود كه به منظور ارائه آموزشهاي فرهنگي به روستائيان كشور،
اقدام به تربيت مربياني مي نمايند تا اين مربيان از آموزشهاي فرهنگي لازم براي
مناطق روستايي كشور برخوردار گردند.
لازم به ذكر است كه از مربيان چنين دورههايي پس از گذراندن دورههاي خاص
آموزشي امتحاناتي به عمل ميآيد كه از ميان مربيان شركت كننده در امتحانات
تعداد معدودي از آنان جهت تأسيس مراكز تحقيقاتي روستايي مأمور ميگردند.
از جملة ديگر مراكز آموزش فرهنگي، آكادميهاي فرهنگ ميباشد كه نه تنها به
تربيت افراد متخصّص در زمينه هاي گوناگون هنري و فرهنگي ميپردازند بلكه به
برگزاري كنسرتهاي مختلف موسيقي و اجراي رقصهاي مختلف نظير باله نيز اقدام
مي نمايند.
از جمله مراكز آكادمي فرهنگ مي توان به انستيتو عالي سينما (نمايش فيلمهاي
توليدي دانشجويان)، انستيتو عالي باله (با دورههاي مقدماتي، ابتدايي،
دبيرستان و دانشگاهي در زمينه آموزش رقص باله)، انستيتو عالي موسيقي عربي
(آموزش موسيقي كلاسيك و انجام تحقيقات بر روي موسيقي سنتي)، آكادمي هنر
(كانون انستيتوهاي عالي قاهره) و انستيتو عالي موسيقي كنسرواتور (با دورههاي
مقدماتي، دبيرستان و دورة عالي) اشاره نمود.
هنرهاي نمايشي
تئاتر
هنر تئاتر در كشورهاي در حال توسعه و همچنين كشور مصر پرهزينه و
غيراقتصادي بوده و از اينرو مي بايستي كاملاً تحت نظارت دولت باشد.
از جمله اقداماتي كه دولت مصر در زمينة صنعت موسيقي كشور به عمل آورده
اجراي رايگان برخي از كنسرتهاي موسيقي و نمايشهاي تئاتر در كشور ميباشد. در
كشور مصر غالباً نمايش سه نوع تئاتر مرسوم ميباشد كه از آن جمله مي توان به
ملودرام، كمدي و درامهاي شاعرانه اشاره نمود.
پس از انقلاب سال 1952 تئاترهاي مردمي كشور مصر، بطور رسمي آغاز به فعاليت
نمود.
از جمله تئاترهايي كه توسط انجمن موسيقي و تئاتر قاهره اداره ميگردند
مي توان به تئاترهاي، الجمهوريه، تئاتر بالون، تئاتر عروسكي، تئاتر 26 ژوئيه،
تئاتر شناور نيل و تئاتر محمد فريد اشاره نمود.
لازم به ذكر است كه مجموع ظرفيت اين سالنهاي تئاتر، طبق آخرين آمار 8464
نفر ميباشد.
بخش خصوصي تئاتر كشور از 2 سالن تئاتر در شهر قاهره و 9 سالن تئاتر در شهر
اسكندريه برخوردار ميباشد كه ظرفيت كل اين دو 5523 نفر ميباشد.
لازم به ذكر است كه بخش خصوصي تئاتر كشور اقدام به راه اندازي 9 سالن تئاتر
ديگر (در نقاط ايالتي) نموده است.
فولكلور
فولكلور مصري يكي از اصليترين بخشهاي فرهنگي ميباشد كه در كشور مصر توجه
زيادي به آن معطوف گرديده است.
يكي از مهمترين اهداف پرداختن به فولكلور مصري مبارزه با مسأله بيگانگي
فرهنگي كشور نسبت به سنتها و الگوهاي فرهنگي بومي كشور ميباشد. در كشور مصر،
وزارت فرهنگ از طريق حمايت دولت به تنظيم و بررسي سنتها و الگوهاي فرهنگي
پويا و فعال مصري ميپردازد.
شوراي عالي هنر، ادبيات و علوم اجتماعي كشور نيز اقدام به تشكيل كميسيون
ويژهاي جهت مطالعه و بررسي در زمينة فولكلور مصري و برقراري ارتباط ميان
هنرمندان فولكلور با انسان شناسان نموده است.
از جمله حمايتهايي كه از جانب دولت در رابطه با فولكلور مصري صورت گرفته
مي توان به اعطاي جوايز ساليانه به فولكلوريستها و انسان شناسان مصري اشاره
نمود.
نمايش رقص
يكي ديگر از وظايف وزارت فرهنگ كشور مصر، احياء نمايشهاي رقص فولكلور كشور
ميباشد كه در اين راستا وزارت مذكور اقدام به تأسيس 2 مركز رقص فولكلور يعني
مركز رقص ردا و مركز ملّي رقص فولكلور نموده است.
لازم به ذكر است كه اين 2 مركز رقص علاوه بر برگزاري نمايشهاي متعدد رقص
در كشور و انجام تحقيقات قومشناسي به مطالعه و بررسي ميراث فولكلور مصري نيز
ميپردازند.
با وجود ورود رقصهاي متنوع و مدرن به كشور مصر، هيچ يك از اين رقصها
نتوانستهاند جايگاه رقصهاي اصيل مصري را در ميان مردم از ميان ببرند.
لازم به ذكر است كه مراكز رقص ردا و فولكلور ملي جهت ارائه نمايشهاي رقص
ملّي به اغلب كشورهاي جهان مسافرت مي نمايند.
هنرهاي تجسمي / هنرهاي زيبا
اصليترين سياست فرهنگي كشور مصر در حوزه هنر، تشويق و تأسيس اماكني جهت
انجام فعاليتهاي هنري و عدم وابستگي هنرمندان كشور به دولت ميباشد.
عدم وابستگي هنرمندان كشور به دولت به معناي عدم كنترل هنرمندان از سوي
دولت و تنها برخورداري از حمايتهاي مالي و معنوي دولت ميباشد.
وزارت فرهنگ كشور هر ساله نمايشگاهي عمومي از آثار هنرهاي تجسمي داير
نموده و مبالغ هنگفتي صرف خريد آثار نمايشي نفيس مي نمايد.
دايرة هنرهاي زيباي كشور مسؤول ترويج و ارائه هنرها ميباشد. هدف اصلي
دايرة مذكور برپايي نمايشگاههاي مختلف هنري و كمك به اشاعه هنرهاي پوياي كشور
از طريق احداث استوديوهاي مختلف هنري و انجام تحقيقاتي در اين خصوص ميباشد.
لازم به ذكر است در حدود 50 استوديوي هنري متعلق به وزارت فرهنگ در اختيار
هنرمندان مصري قرار گرفته كه هر ساله تحت نظارت و مديريت دايرة هنرهاي زيباي
كشور، به برپايي نمايشگاههاي بزرگ هنري در شهر قاهره اقدام مي نمايند.
موسيقي
اركستر سمفوني قاهره
در اواخر سال 1955، اركستر سمفوني قاهره تأسيس گرديد.
انجام پروژه اين اركستر به كشور اتريش سپرده شده بود. پس از شروع فعاليت
رسمي در سال 1958 اين اركستر از سازمان راديو و تلويزيون مصر به سازمان
موسيقي و تئاتر منتقل گرديده و به عنوان شاخهاي كاملاً حرفه اي به فعاليت خود
ادامه داد.
از جمله سياستهاي فرهنگي دولت مصر در قبال اركستر سمفوني مي توان به تربيت
و آموزش موسيقيدانان حرفه اي مصري و تربيت تعداد هر چه بيشتر هنرمندان بومي تا
اشباع اركستر سمفوني كشور از موسيقيدانان مصري اشاره نمود. علاوه بر اركستر
سمفوني، اركستر مجلسي نيز در كشور به فعاليت ميپردازد. لازم به ذكر است كه
اركستر سمفوني كشور مصر به ساير كشورهاي جهان سفر نموده و به اجراي برنامه
ميپردازند و اين در حالي است كه از كشورهاي مختلف جهان نيز جهت اجراي برنامه
به كشور مصر سفر ميكنند.
از جمله اهداف كلي دولت مصر در زمينة موسيقي و به ويژه اركستر سمفوني
مي توان به تشويق و ترغيب هر چه بيشتر مردم در گرايش به زمينه هاي مختلفي از
موسيقي سنتي و مدرن اشاره نمود.
از جمله فعاليتهاي صورت گرفتة ديگر در زمينة موسيقي كشور، مي توان به احداث
ايستگاه راديويي جهت پخش آهنگهاي غربي (كلاسيك غربي)، جاز و پاپ اشاره نمود.
كانون اُپراي قاهره
كانون اپراي قاهره در سال 1967 با ارائه آثار مختلفي از موسيقي اُپرا
(آواز اُپرا) شروع به فعاليت نمود.
از جملة برنامه هاي اجرا شده توسط اين مركز مي توان به اُپراهايي نظير
(اُپراي مادام باسترفلاي) و (اُپراي لابوهم) با همكاري اركستر سمفوني قاهره
اشاره نمود.
لازم به ذكر است كه اُپراهاي خارجي، جهت اجراي برنامه به كشور مصر مسافرت
مي نمايند.
از جمله معروفترين اُپراهاي خارجي كه تقريباً از دهه 1900 تا به حال به
طور منظم در كشور مصر به اجراي برنامه پرداختهاند مي توان به اُپراي ملّي كشور
ايتاليا اشاره نمود.
موزه ها
موزه هاي كشور مصر (موزة آثار باستاني مصر، موزه آثار دوره قبطي (مسيحيت)،
موزه آثار دوره اسلامي و موزه آثار باستاني دورة هلنستي) در واقع نمايانگر 4
تمدن موجود اين كشور در اطراف رودخانة نيل ميباشند.
موزه ها در كشور مصر به منزله ابزار فرهنگي غني بوده كه به صورت دائمي مورد
بازديد دانشآموزان، دانشجويان، معلمان و اساتيد كشور قرار ميگيرند.
از جمله فعاليتهاي مهم دولت علاوه بر احداث و راه اندازي موزه هاي جديد در
كشور مي توان به ادغام موزه هاي آثار باستاني و مدرن مصر در سال 1959 اشاره
نمود.
وزارت فرهنگ مصر مديريت و اداره دو دسته از موزه هاي كشور يعني موزه هاي هنر
و موزه هاي تاريخي و آثار باستاني را بر عهده دارد.
لازم به ذكر است كه موزه هاي مربوط به آثار عتيقه مستقيماً تحت نظارت و
سرپرستي دايرة آثار عتيقه كشور مصر اداره ميگردند.
از جمله موزه هاي كشور مصر در زمينة هنرهاي زيبا مي توان به موزه هاي مختار
(70 مجسمه از آثار محمد مختار)، محمدتقي (آثار نقاشي، نقاش مشهور مصري
(محمدتقي) متعلق به دوران اهرام ثلاثه مصر)، هنر مدرن (آثار هنري 70 سال
گذشته كشور مصر) و موزة دكتر محمد محمود (آثار نقاشي سدة 19 و آثار
امپرسيونيستي) اشاره نمود.
دو موزه جزيرا (آثار شيشهگري، كارهاي فلزي، سراميك، نساجي دوره اسلامي و
آثار نقاشان برجسته اروپايي) و موزة تمدن مصري (تكامل تمدن مصري از دوره
باستان تا عصر حاضر) در واقع از جملة موزه هاي تمدن كشور مصر محسوب ميگردند.
صنعت چاپ و نشر كتاب تحت سرپرستي و نظارت وزارت فرهنگ كشور مصر اداره
ميگردد.
بنگاه نشر و چاپ كشور مصر در جهت اصلاح و غنيسازي سياستهاي فرهنگي كشور به
چاپ كتابها، مقالات و مطالب ادبي اهتمام ميورزد.
محققين زيادي در كشور مصر به چاپ و نشر كتابهاي خطي عربي در زمينه هاي
مختلف تاريخ، ادبيات، زبان، موسيقي و علوم مشغول فعاليت ميباشند.
مركز ملي خدمات كتابشناسي كشور نيز با همكاري بخش كاتالوگ كتابخانه ملي
قاهره كتب كتابشناسي ملي كشور را منتشر نموده است. در صنعت چاپ و نشر كتاب
مصر، چاپ كتابهاي مذهبي پس از كتابهاي ادبي و درسي در سطح داخلي و خارجي و در
ميان كشورهاي اسلامي نظير افغانستان، پاكستان، عربستان، اندونزي و ايران
بيشترين تقاضا را به خود اختصاص دادهاند.
به طور كلي بايد گفت كه سالانه 60 درصد از كل كتابهاي انتشار يافته در
كشور به ساير كشورهاي جهان به ويژه به كشورهاي اسلامي صادر ميگردد. آمار
بالاي صادرات كتاب مصر به كشورهاي مختلف جهان در واقع نشان دهندة اتخاذ
سياستهاي فرهنگي مناسب در اين صنعت و گسترش سطح آموزش و پرورش و مبارزه با
بيسوادي در كشور مصر و ساير كشورهاي عربي ميباشد. لازم به ذكر است كه اتحاديه
ناشران كشور مصر از سازمانهاي دولتي و خصوصي فعال در امور انتشارات و توزيع
كتاب تشكيل يافته است.
تا قبل از شروع فعاليت فدراسيون عربي ناشران در سال 1968، انتشار كتاب در
كشورهاي عربي و به ويژه كشور مصر به كتابهاي مذهبي و ادبي اختصاص داشت اما
باتوجه به پيشرفت روزافزون صنعت و تكنولوژي، انتشار كتابهاي علمي نيز به صنعت
چاپ كشور رونق خاصي بخشيده است.
از جمله سياستهاي آتي كشور مصر در زمينة صنعت چاپ و نشر مي توان به انتشار
و حفظ آثار فرهنگي كلاسيك و آثار خطي و ترجمه خارجي اشاره نمود.
از جمله كتابهايي كه در سالهاي اخير بيشتر به آنها توجه شده، مي توان به
كتابهاي ويژه كودكان اشاره نمود كه اغلب به علت برخورداري از چاپ بهتر در
زمينة تركيب رنگها در كشورهايي نظير ژاپن و ايتاليا چاپ ميگردند.
كانون دولتي انتشارات مصر تحت عنوان سازمان چاپ و نشر كتاب مصر در واقع
سازماني غيرانتفاعي است كه تحت نظارت وزارت فرهنگ مصر به فعاليت در زمينة چاپ
كُتُب مختلف ميپردازد.
اين مركز معمولاً اقدام به انتشار كتابهايي مي نمايد كه از لحاظ اقتصادي
مقرون به صرفه نميباشند.
لازم به ذكر است كه ارتباطات گستردهاي در زمينة چاپ و نشر كتاب ميان
مؤسسات انتشاراتي كشور مصر و مؤسسات كشورهاي آلمان، مجارستان، فرانسه،
ايتاليا و انگلستان برقرار گرديده است.
كانون دولتي انتشارات مصر بيشتر بر اجراي برنامه هاي درازمدت فرهنگي كشور
كه معمولاً از انگيزههاي مادي بسيار پاييني برخوردار ميباشند تأكيد دارد.
سازمان چاپ و نشر كتاب كشور مصر نيز اقدام به انتشار مجلات، در زمينه هاي
گوناگون نموده است.
از جمله مجلات معروف كشور كه توسط سازمان چاپ و نشر كتاب در زمينه هاي
مختلف فرهنگي به چاپ ميرسند مي توان به مجلة الكاتب (عقايد ادبي و
سوسياليستي)، مجله الفكرالمعاصر (تحقيقات فلسفي)، تورث الانسانية (آثار
كلاسيك شرقي و غربي)، المبصره (تئاتر)، المقاله (مجله انتقادي، ادبي و هنري)،
مجلة الكتابالعربي (لغتنامه نويسي و واژهنگاري) و روزنامة الفنون (قومشناسي و
فولكلور) اشاره نمود.
وزارت فرهنگ كشور مصر نيز اقدام به انتشار كتاب و روزنامه در زمينة سينما
نموده است. لازم به ذكر است كه 3 مجله سينمايي توسط اين وزارتخانه منتشر
ميگردد.
مطبوعات
مجله هنرهاي فولكلوريك
اين مجله توسط سازمان انتشارات دولتي كشور مصر منتشر ميگردد. فعاليت عمدة
اين مجلة تحقيقاتي، مبادلة اطلاعات با ديگر كشورهاي عربي در زمينه هنرهاي
فولكلور ميباشد. بخشي از مجله فوقالذكر به زبان عربي و بخش ديگر به زبان
انگليسي ميباشد از اين رو امكان تبادل اطلاعات علمي و فرهنگي ميان كشورهاي
عرب با كشور مصر آسانتر ميگردد.
لازم به ذكر است كه تعداد روزنامه هاي كشور مصر تا سال 1991، بالغ بر 25
روزنامه، 22 هفته نامه، 48 فصلنامه و 15 ماهنامه ميباشد.
راديو
از اوايل دهة 1930 امواج راديويي به راديوهاي خانگي شهروندان مصري مخابره
گرديد.
از جمله سياستهاي فرهنگي مهم دولت در زمينة راديو مي توان به تأسيس ايستگاه
راديويي مركزي در سال 1934 اشاره نمود.
لازم به ذكر است كه ايستگاه راديويي مصر در واقع بخشي از سازمان راديو و
تلويزيون كشور ميباشد كه تحت نظارت وزارت اطلاعات مصر به فعاليت ميپردازد.
علاوه بر ايستگاه راديويي مركزي، ايستگاه راديويي ديگري تحت عنوان ايستگاه
راديويي خاورميانه در سال 1964 در اين كشور تأسيس يافت. بودجه اين ايستگاه از
طريق تبليغات تجاري تهيه ميگردد چرا كه راديويي كاملاً تجاري ميباشد.
بيشترين ساعات پخش برنامه هاي راديويي در كشور مصر به برنامه هاي عمومي نظير
برنامه هاي تفريحي، برنامه هاي فرهنگي و برنامه هاي مذهبي اختصاص يافته است.
گفتني است كه 20 درصد از كل زمان پخش برنامه هاي راديويي كشور مصر به
برنامه هاي فرهنگي و هنري اختصاص يافته است. همچنين برنامه هاي مختلف اروپايي
به زبانهاي ارمني، آلماني، ايتاليايي، فرانسوي و انگليسي از راديوهاي اين
كشور پخش ميگردد.
از جمله برنامه هاي ديگر كه در راديوهاي كشور مصر به وفور پخش ميگردد
مي توان به برنامه هاي قرائت قرآن به مدت 12 ساعت در روز اشاره نمود.
تلويزيون
در سال 1960 سازمان تلويزيون كشور مصر به طور رسمي با راه اندازي يك شبكه
تلويزيوني آغاز به فعاليت نمود.
لازم به ذكر است كه تلويزيون جمهوري مصر در واقع شعبة مستقلي از سازمان
راديو و تلويزيون كشور ميباشد كه مستقيماً تحت نظرات وزارت اطلاعات كشور به
فعاليت ميپردازد. مخارج و هزينه هاي سازمان تلويزيون مصر از طرق مختلف ذيل
تأمين ميگردد:
1- فروش برنامه هاي تلويزيوني به ساير كشورها (به ويژه كشورهاي اسلامي)
2- كمك هزينة دولتي و كمكهاي مالي مؤسسات دولتي
3- اعطاي معافيت مالياتي به سيستمها و ابزار آلات تلويزيوني
4- بهره گيري از سود حاصل از فروش محصولات كارخانجات سازنده تلويزيون.
از جمله مهمترين سياستهاي فرهنگي كشور مصر در قبال تلويزيون مي توان به
افزايش هر چه بيشتر تعداد دستگاههاي گيرنده تلويزيوني حتي در دورافتادهترين
نقاط كشور، افزايش تعداد شبكههاي تلويزيوني دولتي و غير دولتي و افزايش ميزان
ساعت پخش برنامه هاي آموزشي فرهنگي در تلويزيون اشاره نمود. از جملة
برنامه هايي كه از تلويزيون مصر پخش ميگردند و داراي محتواي آموزش و فرهنگي
ميباشند مي توان به برنامه هاي سواد آموزي، برنامه هاي روستايي، برنامه هاي
آموزشي متعلق به دانشآموزان و برنامه هاي تدريس زبان به بزرگسالان اشاره نمود.
سينما و صنايع فيلم
تاريخ آغاز فعاليت سينمايي كشور مصر به سال 1917 بازميگردد اما صنعت
فيلمسازي به مفهوم واقعي آن با تشكيل انجمن سينمايي كشور در سال 1924 از رونق
برخوردار گرديد. فيلمهاي توليد شدة كشور مصر كه اغلب به زبان عربي ميباشند در
سراسر جهان عرب، شرق دور و كشورهاي آفريقايي نمايش داده ميشوند.
از جمله سياستهاي فرهنگي دولت در زمينة سينما و صنعت فيلمسازي، تشويق و
ترغيب هر چه بيشتر همكاريهاي مشترك بخش دولتي با بخش خصوصي فيلمسازي كشور
ميباشد. شركت ملي فيلمسازي مصر با هدف ارتقاء كيفيت محصولات فيلم و توليد
عمده فيلمهاي تجاري و تنها تعداد محدودي فيلم غيرتجاري تأسيس گرديد.
شركت مذكور در واقع مؤسسهاي غيرانتفاعي ميباشد كه در نتيجه ملّي نمودن
مؤسسات بزرگ سينمايي تأسيس يافته و وظيفه رسيدگي به امور سينماهاي كشور و
توزيع فيلم را بر عهده دارد.
از سال 1966 شركت ملي فيلمسازي مصر تحت نظارت وزارت فرهنگ كشور به فعاليت
پرداخته است. لازم به ذكر است كه شركت مذكور قبلاً به صورت مستقل به همكاري
در زمينه توليد فيلم ميپرداخته است.
از جملة مهمترين كشورهايي كه فيلمهاي توليدي كشور به آنها ارسال ميگردد
مي توان به كشورهاي شوروي، آمريكا، ونزوئلا، فرانسه و اسپانيا اشاره نمود.
از جملة اولين اقدامات جدي دولت مصر در زمينة توليد فيلم مستند و كوتاه
مي توان به تأسيس مركز ملي فيلمهاي مستند و كوتاه در سال 1976 اشاره نمود.
مركز مذكور مركزي غيرانتفاعي ميباشد كه فيلمهاي توليدي آن در سراسر كشور
مصر به نمايش در آمده و به مراكز فرهنگي و جشنوارههاي سينمايي كشور نيز ارسال
ميگردد.
علاوه بر مركز ملي فيلمهاي مستند، آژانس عربي فيلم كشور نيز در زمينة
توليد فيلمهاي مستند به فعاليت ميپردازد.
فيلمهاي انيميشن كشور توسط آژانس عربي، آژانس توليد فيلم و استوديويي تحت
عنوان (Misr) توليد ميگردند.
علاوه بر مراكز فوق، تلويزيون مصر نيز تحت نظارت وزارت ارشاد به توليد
فيلمهاي كارتوني و انيميشن اهتمام ميورزد.
لازم به ذكر است كه 3 مؤسسه آژانس عربي، توليد فيلم و استوديوي Misr تحت
نظارت وزارت فرهنگ كشور مصر اداره ميگردند.
اولين انجمن فيلم كشور در سال 1956 آغاز به فعاليت نمود.
لازم به ذكر است كه انجمن فيلم كشور مصر در جهت ارتقاء سطح كيفي و كمي
آثار توليد شده سينمايي كشور نقش مؤثري را بر عهده دارد.
از جملة مهمترين انجمنهاي فيلم كشور مصر مي توان به انجمن فيلم معماري
(1968) انجمن فيلم منصوريه، انجمن فيلم اسكندريه، انجمن فيلم روزنامه نگاران
(1968)، انجمن فيلم كوتاه قاهره (1968) و انجمن اتحاديه فيلم (1960) اشاره
نمود.
پس از انقلاب مصر، اتحاديه صنفي فيلمسازان كشور با هدف حفظ منافع كاركنان
صنعت سينماي كشور در سال 1943 تشكيل يافت.
اين اتحاديه به ارائه خدمات قابل توجهي در بخش خصوصي و دولتي سينماي كشور
اقدام نموده است.
از جمله فعاليتهاي ديگر دولت در زمينة سينما مي توان به تأسيس كتابخانة
فيلم (cinematac) كشور مصر در سال 1970 اشاره نمود.
كتابخانة مذكور تحت نظارت وزارت فرهنگ آغاز به فعاليت نموده و به عنوان
آرشيو فيلمهاي كلاسيك جهان مطرح ميباشد. از جملة سياستهاي فرهنگي دولت جهت
تأسيس چنين كتابخانه هاي تخصصي در زمينة فيلم مي توان به تأسيس موزه هاي سينمايي
كشور اشاره نمود. كتابخانه مذكور به فدراسيون بين المللي آرشيوهاي فيلم وابسته
ميباشد. از جملة اقدامات ديگر دولت در زمينة ثبت فيلمهاي كشور مي توان به
تأسيس كتابخانة فيلمهاي عمومي در سال 1962 اشاره نمود.
اين فيلمها اكثراً تخصصي بوده و جهت استفاده مؤسسات آموزش عالي و
دانشگاههاي كشور تدارك ديده شده است.
كتابخانه ها و آرشيوهاي ملّي
در سال 1870 ميلادي كتابخانة ملي (دارالكتب) كشور مصر تأسيس يافت. اين
كتابخانه در واقع مهمترين كتابخانه كشور در زمينة ارائه منابع و مآخذ
اطلاعاتي براي محققان و پژوهشگران ميباشد.
تأسيس و ارتقاء كتابخانه ها و آرشيوها و جمعآوري، حفظ و نگهداري آثار مكتوب
كشور مصر از جمله وظايف وزارت فرهنگ محسوب ميگرديد اما امروزه علاوه بر وزارت
فوق وزارت خانه هاي ديگر كشور نظير وزارت ارشاد مسؤوليت اداره و نظارت بر
كتابخانه ملي و آثار مكتوب كشور را بر عهده دارند.
از جمله سياستهاي فرهنگي دولت مصر در زمينة كتابخانه و آرشيوهاي كشور
مي توان به موارد ذيل اشاره نمود:
1- ثبت آرشيوهايي از تاريخ گذشته و معاصر كشور به صورت ميكروفيلم
2- برپايي نمايشگاهها و مراكز تحقيقاتي متعدد در زمينة كتاب و آرشيوهاي
ملي
3- ارائه خدمات كتابخانهاي جامع به كليه نقاط و حتي نقاط دور افتاده كشور
از جمله مراكزي كه جهت حفظ اسناد ملي در كشور تأسيس يافته، مي توان به مركز
حفظ اسناد كشور با بيش از 70000 نسخه قديمي و خطي با قدمت 100 تا 500 اشاره
نمود.
لازم به ذكر است كه مجموعهاي از روزنامه ها و نشريات قرن نوزدهم نيز در اين
مركز ثبت و نگهداري ميگردند.
از جملة برنامه هاي فرهنگي كه در جهت توسعه و ارتقاء سطح فرهنگ جامعة صورت
گرفته مي توان به برگزاري جشن هزارة قاهره از سال 1967 تاكنون اشاره نمود.
لازم به ذكر است كه در جشن هزاره يكي از فعاليتهاي فرهنگي در ذيل جهت غناي
هر چه بيشتر و توجه هر چه بيشتر به فرهنگ كشور اجرا ميگردد:
1- برپايي نمايشگاه بين المللي هنرهاي اسلامي (كه از مهمترين رهآوردهاي آن
مي توان به جمعآوري آثار هنري مصري موجود در كلكسيونهاي پاريس، برلين و
نيويورك اشاره نمود).
2- برگزاري همايش بين المللي معماري و طراحي بناهاي باستاني كشور
3- برگزاري همايش بين المللي موسيقي
4- برگزاري همايش بين المللي تاريخ قاهره و انتشار متن مذاكرات اين همايش
به زبانهاي عربي، انگليسي، آلماني و فرانسوي
5- اجراي نمايشهاي تئاتر و برپايي نمايشگاههاي متعدد در قاهره با شركت
تعداد زيادي از كشورهاي عربي و همسايه
6- اجراي برنامه هايي از سازمان فيلمسازي كشور
7- طرحريزي برنامه هاي درازمدت جهت بازسازي و مرمت آثار معماري قرون وسطي
در قاهره
8- انتشار كتابهايي در زمينة تاريخ كشور مصر به زبانهاي عربي، رومي،
آلماني، فرانسوي و انگليسي
پايه اصلي روابط چندجانبه بين المللي كشور مصر در زمينة انعقاد قراردادهاي
مختلف فرهنگي در سال 1959 و بعدها به شكل تكميل شدة آن در سال 1983 بنا نهاده
شد.
در كشور مصر تعداد زيادي سازمان فرهنگي آلماني داير ميباشند كه هدف اصلي
اين سازمانها طراحي و راه اندازي برنامه هاي مختلف فرهنگي در جهت بهبود روابط
فرهنگي دو كشور ميباشد.
همچنين مدارس آلماني با 2800 دانشآموز در كشور مصر وجود دارند كه آموزش
زبان آلماني را براي دانشآموزان مصري امكانپذير نموده اند.
لازم به ذكر است كه شعبهاي از دفتر خدمات تبادل فرهنگي آلمان در شهر قاهره
مشغول به فعاليت ميباشد.
از جمله اقدامات مهم فرهنگي ديگر دولت مصر در زمينة برقراري روابط
بين المللي با كشورهاي جهان، مي توان به اعطاء بورسهاي تحصيلي به 4000 نفر بين
سالهاي 1969 تا 1999 اشاره نمود.
گفتني است كه شعبهاي از مؤسسه زبان گوتيك (از جملة زبانهاي آلمان خاوري)
با يك شعبه فرعي در دانشگاه الكساندرا و مؤسسه باستانشناسي آلماني در جهت
انعقاد قراردادهاي حفاري و بازسازي بناهاي يادبود تاريخي و اسلامي بخش قديمي
شهر قاهره اقداماتي را به عمل آوردهاند.
طرح برگزاري برنامه هاي مشترك ورزشي و امور جوانان با تحت پوشش قراردادن
500 جوان مصري ميان 2 كشور مصر و آلمان به مورد اجرا گذارده شده است.
لازم به ذكر است كه دولت مصر در كنفرانس 1966 دهلينو و كنفرانسهاي متعدد
سازمان علمي، تربيتي و فرهنگي ملل متحد (UNESCO) حضور داشته است.
دولت مصر حضور در اين قبيل كنفرانسها را براي بازيگران تئاتر، هنرمندان و
منتقدان مصري ضروري دانسته و در واقع يكي از اعضاي ثابت انستيتو بين المللي
تئاتر ميباشد.
لازم به ذكر است كه قراردادهاي مختلف آموزشي و فرهنگي ميان كشور مصر و
آمريكا منعقد گرديده كه اين خود جزئي از مسؤوليتهاي دفتر امور عمومي
سفارتخانه آمريكا در مصر ميباشد.
دفتر مذكور به برقراري تبادلات فرهنگي، برگزاري سخنرانيها و كلاسهاي عملي
آموزشي با همكاري مؤسسات فرهنگي كشور مصر اقدام مي نمايد.
در اين كلاسها اغلب از مؤسسات علمي، متخصصين، نويسندگان و هنرمندان
آمريكايي در جهت ارائه مواد آموزشي مختلف بهره گيري ميگردد.
از جمله دفاتر فرهنگي و آموزشي كه توسط دولت آمريكا و به منظور برقراري
روابط هر چه بهتر با كشور مصر در اين كشور تأسيس يافته مي توان به موارد ذيل
اشاره نمود:
1- مركز منابع مطالعاتي - اطلاع رساني آمريكا (ASIRC) :
اين مركز در واقع به برقراري مذاكرات درازمدت با جامعه مصري جهت درك هر چه
بهتر جامعه مصري از جامعه آمريكايي ميپردازد. ارزشها، فرهنگ و سياست خارجي
اين مركز براساس آخرين پيشرفتهاي علمي و ارائه آسان و آزاد چنين منابع
اطلاعاتي استوار گرديده است.
مركز مذكور به سؤالات و درخواستهاي تحقيقاتي و اطلاعاتي افراد از طريق
خدماترساني فرهنگي، در اختيار گذاردن منابع و انجام فعاليتهاي عملي مختلف
پاسخ ميدهد.
2- دفتر آموزش زبان انگليسي:
اين دفتر در جهت حمايت از آموزش زبان انگليسي در كشور مصر به عنوان يك
زبان خارجي به صورت حرفه اي به فعاليت ميپردازد. از جمله فعاليتهاي دفتر مذكور
مي توان به موارد ذيل اشاره نمود:
1- برگزاري دورههاي كوتاه مدت مشاوره فني آمريكايي
2- برگزاري دورههاي آموزشي و توزيع كتابهاي آموزشي در جهت آموزش زبان به
دانشآموزان و معلمان زبان در سطح حرفه اي.
3- برگزاري كلاسهاي عملي و سمينارهاي (EFI)
4- آموزش زبان از طريق اطلاع رساني الكترونيكي در كشور
5- فراهم آوردن مواد آموزشي جهت يادگيري زبان
6- پرداختن به مباحثي در خصوص جامعه و فرهنگ آمريكايي
3- دفتر انتشار كتب عربي
اين دفتر به برقراري ارتباط ميان ناشرين آمريكايي و ناشرين و مترجمان مصري
در جهت ترجمه آثار و كتب مختلف آمريكايي (انگليسي زبان) به زبان عربي
ميپردازد. از جملة آثار ترجمه شده توسط اين دفتر مي توان به ترجمة: آثار
كلاسيك ادبي آمريكايي، موضوعاتي در باب اقتصاد، آموزش، روابط بين المللي، محيط
زيست، مديريت و ارتباطات جمعي اشاره نمود.
لازم به ذكر است كه نسخههاي ترجمه شده از زبان انگليسي به زبان عربي اغلب
در كليه فروشگاههاي كتاب كشور مصر و ديگر كشورهاي عربي يافت ميگردد.
كليه حقوق اين پايگاه متعلق به دبيرخانه شوراي عالي انقلاب فرهنگي مي باشد. شرايط استفاده
